Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
NADCIĄGA KOMETA
Wiedza i Życie nr 2/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 2/1996

Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w lutym i marcu 1996 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają określić, nad jaką częścią horyzontu należy szukać wybranych gwiazdozbiorów: trzeba obrócić mapę w taki sposób, by oznaczenie kierunku świata, ku któremu jesteśmy zwróceni w danej chwili, znalazło się na dole. Wówczas gwiazdy nad tą częścią horyzontu na mapie odpowiadają gwiazdom wznoszącym się nad rzeczywistym horyzontem. Natomiast w centrum mapy znajdują się gwiazdy świecące na niebie nad naszymi głowami, czyli w zenicie.

Mapa nie zawiera wszystkich gwiazd widocznych gołym okiem, lecz kilkaset najjaśniejszych, do 4.5 wielkości gwiazdowej. Towarzyszy im wstęga Drogi Mlecznej, której poświatę można dostrzec z dala od świateł miejskich. Oprócz gwiazd na mapie można także odnaleźć Księżyc, który porusza się w pobliżu ekliptyki (drogi Słońca wśród gwiazd), przebiegającej przez konstelacje zodiaku. W lutym Wenus - jako Gwiazda Wieczorna - w dalszym ciągu wspina się coraz wyżej na tle zorzy zachodniej, jaśniejąc jako gwiazda -4 wlk. gw. - ozdoba wieczornego nieba. W pierwszych dniach miesiąca towarzyszy jej jeszcze Saturn (1-3 lutego Wenus minie planetę z pierścieniami w odległości 2o), który jednak z dnia na dzień świeci coraz niżej nad horyzontem. Dlatego też miłośnicy astronomii wyposażeni w teleskopy nie powinni zmarnować okazji, by zaobserwować zjawisko zniknięcia pierścieni Saturna - gdy 12 lutego Ziemia znajdzie się po raz trzeci w ciągu kilku ostatnich miesięcy w ich płaszczyźnie ("Niebo za oknem", "WiŻ" nr 8/1995). W tym czasie Saturn będzie miał jasność 1 wlk. gw.; różnica pięciu wielkości gwiazdowych między jasnością Wenus a Saturna oznacza, że ten ostatni świeci 100 razy słabiej od Gwiazdy Wieczornej!

W dniach 20-22 lutego między Saturnem i Wenus przemknie młody Księżyc: 20 lutego wąski sierp znajdzie się 4o na południowy-wschód od Saturna.

Również na wschodnim nieboskłonie w pierwszym tygodniu lutego świeci para planet: Jowisz i Merkury. 11 lutego Merkury znajdzie się w największej odległości od Słońca (26o), ale polowanie na niego należy przeprowadzić parę dni wcześniej, najlepiej między 1 a 5 lutego, około godziny 6.30. W tych dniach jasność Merkurego wyniesie mniej więcej 0.3 wlk. gw. W lutym Jowisz coraz dłużej będzie widoczny przed wschodem Słońca nad południowo-wschodnim horyzontem, świecąc jako obiekt -2 wlk. gw. W połowie miesiąca nad planetą przesunie się chudnący sierp Księżyca. 19 lutego nów!

W lipcu 1995 roku dwaj Amerykanie: Alan Hale i Thomas Bopp, odkryli kometę, która rozbudziła nadzieje miłośników astronomii oraz astronomów na to, że wreszcie, po latach posuchy, na ziemskim niebie pojawi się jasna gwiazda z warkoczem ("Sygnały", "WiŻ" nr 11/1995 i nr 1/1996). Próby dostrzeżenia komety Hale-Bopp można podjąć już na przełomie lutego i marca, choć nie będzie to w tym czasie łatwe. Znacznie korzystniejsze warunki do obserwacji komety pojawią się latem, a zwłaszcza jesienią br., kiedy przesunie się ona na tle gwiazd bardziej na północ, zmierzając ku gwiazdozbiorom Węża i Wężownika. Kometa Hale-Bopp powinna być już wtedy jasnym obiektem, dostrzegalnym za pomocą lornetki.

By jednak nie pozbawić czytelników "Nieba za oknem" przyjemności przeżywania emocji, które towarzyszą łowom na komety, przedstawiam: mapę z tegoroczną drogą komety Hale-Bopp na tle gwiazd; prowizoryczne mapki, ukazujące orientację względem horyzontu gwiazdozbiorów, wśród których przez pierwszą połowę roku będzie wędrowała kometa; a także tabelę ze współrzędnymi równikowymi komety. Warto zwrócić uwagę, że na przełomie czerwca i lipca kometa Hale-Bopp zniknie z nieba porannego i pojawi się na niebie wieczornym.

Czy nadzieje wiązane z kometą Hale-Bopp nie są nadmierne, przekonamy się pewnie w drugiej połowie roku. A jeśli wszystko pójdzie dobrze, prawdziwy pokaz ta gwiazda z warkoczem urządzi nam wiosną 1997 roku.


FAZY KSIĘŻYCA

Pełnia 4 II 16h58m
Ostatnia kwadra 12 II 09h37m
Nów 19 II 00h30m
Pierwsza kwadra 26 II 06h52m

WSPÓŁRZĘDNE KOMETY HALE-BOPP

Data Rektascensja Deklinacja
1 I 96 18h53m -25o08'
1 II 19 13 -23 30
1 III 19 30 -21 45
1 IV 19 43 -19 39
1 V 19 44 -17 23
1 VI 19 29 -14 46
1 VII 18 55 -11 56
1 VIII 18 11 -8 56
1 IX 17 40 -6 36
1 X 17 30 -5 02
1 XI 17 41 -3 21
1 XII 18 05 -0 38
1 I 97 18 44 +4 45