Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
GALAKTYKA NA KRAŃCACH WSZECHŚWIATA
Wiedza i Życie nr 3/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 3/1996

Zespół włoskich astronomów pracujących pod kierunkiem Sandro D'Odorico zaobserwował w ub. r. jedną z najdalej położonych galaktyk. Odkrycia dokonano za pomocą 3.5-metrowego teleskopu NTT, który znajduje się w obserwatorium La Silla w Chile, należącym do ESO (Europejskiego Obserwatorium Południowego).

Istnienie odległej galaktyki zaczęto podejrzewać w 1994 roku, kiedy prowadzono obserwacje kwazara QSO 1202-07 - jednego z najdalszych obiektów zarejestrowanych przez ziemskie teleskopy - gdyż jakiś obłok wodoru odcisnął swe piętno w jego widmie. Rok później zespołowi czterech włoskich astronomów udało się stwierdzić, że tuż obok kwazara znajduje się galaktyka, która musiała uformować się zaledwie 1-2 mld lat po Wielkim Wybuchu (według ocen kosmologów Wszechświat narodził się w Wielkim Wybuchu 13-17 mld lat temu).

Na prezentowanych powyżej zdjęciach tajemnicza galaktyka to niepozorny obiekt, który widnieje niemal dokładnie w środku: na pierwszej ilustracji jest to drobny kleks, który "przykleił się" u góry z prawej do centralnie położonego kwazara QSO 1202-07; na zdjęciu drugim, które powstało w ten sposób, że podczas komputerowej obróbki obrazu usunięto dominujący w centrum kwazar, galaktykę widać już w całej krasie (wciąż odrobinę powyżej środka). To drugie zdjęcie świadczy, że ma ona już pewną strukturę, przypuszczalnie spiralną lub nieregularną.

Każde tego rodzaju odkrycie ma ogromne znaczenie dla astronomów, zajmujących się badaniem struktury Wszechświata, ponieważ niezwykle ważny problem, kiedy i jak powstały galaktyki, wciąż pozostaje nie rozwiązany. Według obowiązujących modeli ewolucji galaktyk, zaobserwowany obiekt powinien liczyć 100 mln lat (nasza Galaktyka jest kilkanaście razy starsza). Znacznie więcej informacji o odległej galaktyce dostarczyłyby z pewnością obserwacje jej widma, lecz obecnie jest ona zbyt słabym obiektem dla ziemskich teleskopów, aby można było przeprowadzić tego rodzaju badania.