Twoja wyszukiwarka

MARTA GUZOWSKA
SKARB Z HAUS BURGEL
Wiedza i Życie nr 3/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 3/1996

Odnaleziony skarb - monety z końca IV lub początku V wieku n.e.

W ostatnim sezonie wykopaliskowym w Haus Bürgel w Niemczech odnaleziono skarb - monety późnoantyczne.

Haus Bürgel to nazwa folwarku z XVII-XIX wieku, położonego mniej więcej w połowie drogi między Kolonią a Düsseldorfem. Plan folwarku - stajni oraz innych zabudowań gospodarczych i mieszkalnych z dziedzińcem pośrodku - pokrywa się dokładnie z planem późnoantycznego kasztelu, który istniał w tym miejscu co najmniej od IV wieku n.e. (słowo "kasztel" pochodzi od castellum, co oznacza typ zespołu budowli wznoszonych dla potrzeb wojsk cesarstwa rzymskiego, rodzaj małego obozu legionowego).

Prace wykopaliskowe na terenie Haus Bürgel prowadzą archeolodzy z Uniwersytetu w Kolonii oraz Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Już od ponad trzech lat polsko-niemiecka ekipa odsłania kolejne fragmenty kasztelu. Ostatnio badała termy - łaźnie legionowe, odkryte już rok wcześniej.

Monety należą do najcenniejszych obiektów znajdowanych przez archeologów. Rzadko mają wartość kruszcową - monety późnoantyczne to najczęściej małe i cienkie krążki brązu. Często nie mają nawet większej wartości numizmatycznej. Jednak dzięki wizerunkowi władcy, znajdującemu się na awersie, oraz dodatkowym przedstawieniom na rewersie można precyzyjnie ustalić, kiedy zostały wybite, co z kolei pomaga w datowaniu warstwy archeologicznej lub budowli, w której je znaleziono.

Teren łaźni legionowych w Haus Bürgel obfitował w znaleziska pojedynczych monet, których przybywało w miarę odsłaniania coraz niższych warstw archeologicznych. W łaźniach monety znajdowano najczęściej w jednym miejscu wykopu, w pobliżu wylotu kanału, który służył do odprowadzania brudnej wody z basenów. Takie usytuowanie monet sugerowało, że mogły zostać zgubione przez żołnierzy, a następnie wypłukane w czasie spuszczania wody z basenu.

W miarę postępu prac wykopaliskowych liczba monet znajdowanych u wylotu kanału była jednak coraz większa, aż wreszcie archeolodzy doszli do miejsca, w którym leżały one jedne na drugich, przedzielone jedynie kilkoma grudkami ziemi.

Większość monet pokrywała patyna, przez co rysunek na nich był nieczytelny. Na podstawie kilku lepiej zachowanych sztuk udało się jednak ustalić, że skarb pochodził z końca IV lub początku V wieku n.e. Monety były niewielkie i zawierały mało kruszcu, jednak tak duża ich liczba - dokładnie 143 - musiała stanowić w późnym antyku pokaźny majątek. Ich właściciel włożył je do szklanego naczynia, które zamknął w drewnianej szkatułce. Fragmenty obu tych "opakowań" znaleziono przemieszane z monetami. Miejsce, w którym zostały zakopane - naprzeciwko wylotu kanału - zostało prawdopodobnie wybrane celowo, aby można je było łatwo odnaleźć. Na szczęście dla archeologów, nikomu wcześniej się to nie udało.

Prace w Haus Bürgel planowane są jeszcze na kilka lat. Miejmy nadzieję, że pomogą odpowiedzieć na pytania, których przybywa w miarę odsłaniania większych fragmemtów tego interesującego stanowiska.