Twoja wyszukiwarka

ADAM SOBICZEWSKI
SYNTEZA NOWEGO PIERWIASTKA
Wiedza i Życie nr 4/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 4/1996

W pierwszych dniach lutego 1996 roku naukowcy z Instytutu Ciężkich Jonów (GSI) w Darmstadcie, w Niemczech, wytworzyli i zidentyfikowali nowy pierwiastek o liczbie atomowej (liczbie protonów w jądrze) 112. Dokonano tego w tym samym instytucie, w którym zsyntetyzowano w końcu 1994 roku pierwiastki 110 i 111 (patrz: "Sygnały", "WiŻ" nr 6/1995), a wcześniej (w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych) - także pierwiastki 107, 108 i 109.

Synteza nastąpiła na drodze reakcji jądrowej, w której jądra ołowiu 208Pb (o liczbie protonów 82) bombardowane były jądrami cynku 70Zn (o liczbie protonów 30) przyspieszonymi do energii 344 MeV w tamtejszym akceleratorze ciężkich jonów. Przy zderzaniu tak ciężkich jąder tylko w bardzo niewielu przypadkach łączą się one w jedno jądro złożone 278112, które po prawie natychmiastowej emisji jednego neutronu przechodzi w jądro 277112.

W ciągu trzech tygodni trwania eksperymentu zaobserwowano tylko dwa przypadki powstania jądra 277112. Oznacza to bardzo małe prawdopodobieństwo takiej syntezy (tzw. przekrój czynny na ten proces wyniósł 1 pikobarn, tj. 10-36 cm2). W obu przypadkach jądro 277112 rozpadło się przez emisję cząstki a.Wyznaczony jego czas życia wyniósł 0.24 milisekundy.

Samo stwierdzenie istnienia jądra 277112, a także pomiar niektórych jego własności są dla fizyków ważnym źródłem informacji o tych bardzo ciężkich jądrach. Według teorii powinny być one zdeformowane i posiadać strukturę powłokową. Sądzi się, że gdyby nie taka budowa w ogóle nie mogłyby one istnieć.

W chwili oddania tej informacji do druku (27 lutego 1996 roku) eksperyment powyższy, zaplanowany na 6 tygodni, jeszcze trwa i można się spodziewać dalszych wyników. Niewykluczone, że podjęta zostanie jeszcze w jego ramach próba syntezy kolejnego pierwiastka transuranowego - o liczbie atomowej 113.