Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
DYSK Z PLANETĄ?
Wiedza i Życie nr 4/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 4/1996

Krążący po orbicie okołoziemskiej Kosmiczny Teleskop Hubble'a (HST) wykonałw styczniu br. najdokładniejsze z uzyskanych dotąd zdjęć dysku gazowo-pyłowegootaczającego gwiazdę ß Pictoris (Malarza), nieco gorętszą od Słońca, oddalonąod nas o 50 lat świetlnych. Potwierdza ono podejrzenia astronomów, którzydwa lata temu wysunęli hipotezę, że gwiazdę tę może obiegać planeta (patrz:"Sygnały", "WiŻ" nr 10/1994).

Za pomocą HST udało się sfotografować najbardziej wewnętrzne części dyskuwirującego wokół gwiazdy, skrywające się do tej pory w jej blasku. Średnicaobszaru wynosi około 500 mld km. Szczególne ułożenie dysku względem ziemskiegoobserwatora - niemal dokładnie krawędzią do nas - sprawia, że na zdjęciachprezentuje się on jako cienkie wrzeciono (zdjęcie górne, które wykonanow widzialnym zakresie widma).

Szczegółowe zbadanie struktury dysku umożliwia obróbka komputerowa zdjęcia,która w tym przypadku polega na zabarwieniu różnymi kolorami obszarów oróżnej gęstości/jasności (zdjęcie dolne). I wówczas widać wyraźnie, żenajbardziej wewnętrzne części dysku (kolor biało-różowy) są nieco odchyloneod jego płaszczyzny symetrii (linia przerywana).

Jednym z możliwych wyjaśnień tego faktu jest przyjęcie, że wewnątrz dyskukrąży planeta o dużej masie, której grawitacja wywiera wpływ na kształtdysku. Jeśli nawet hipoteza ta oddaje rzeczywisty stan rzeczy, planetynie można zaobserwować bezpośrednio, gdyż musi krążyć bliżej ß Pic, w obszarzezasłoniętym podczas obserwacji przesłoną "wycinającą" światło gwiazdy.