Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
TERAZ ALBO NIGDY
Wiedza i Życie nr 4/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 4/1996

Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w kwietniu i maju 1996 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają określić, nad jaką częścią horyzontu należy szukać wybranych gwiazdozbiorów: trzeba obrócić mapę w taki sposób, by oznaczenie kierunku świata, ku któremu jesteśmy zwróceni w danej chwili, znalazło się na dole. Wówczas gwiazdy nad tą częścią horyzontu na mapie odpowiadają gwiazdom wznoszącym się nad rzeczywistym horyzontem. Natomiast w centrum mapy znajdują się gwiazdy świecące na niebie nad naszymi głowami, czyli w zenicie.

Mapa nie zawiera wszystkich gwiazd widocznych gołym okiem, lecz kilkaset najjaśniejszych, do 4.5 wielkości gwiazdowej. Gwiazdom towarzyszy wstęga Drogi Mlecznej, której delikatną poświatę można dostrzec z dala od świateł miejskich. Oprócz gwiazd na mapie można także odnaleźć Księżyc, który porusza się w pobliżu ekliptyki (drogi Słońca wśród gwiazd), przebiegającej przez konstelacje zodiaku.

Kwiecień rozpocznie się całkowitym zaćmieniem Księżyca, o którym pisałem już miesiąc temu, aby czytelnicy "Nieba za oknem" mogli się doń przygotować. Jeśli pogoda dopisze, w środku nocy z 3 na 4 kwietnia będziemy mogli obserwować, jak Srebrny Glob zanurza się w czerwonawo-brunatnej poświacie.

Drugie ciekawe wydarzenie kwietnia to pojawienie się po zachodzie Słońca Merkurego w bardzo sprzyjających jak na tę planetę warunkach do obserwacji (zainteresowanych tym, w jaki sposób Merkury bawi się z nami w chowanego, nie zawsze dając się zaobserwować, zachęcam do przeczytania artykułu Balet na pięć planet [i Księżyc], "WiŻ" nr 1-2/1990). Najłatwiej będzie można dostrzec Merkurego między 15 a 30 kwietnia. Poszukiwania należy rozpoczynać już 45 minut po zachodzie Słońca, czyli 20-30 minut po godz. 20.00, nad północno-zachodnim horyzontem. 23 kwietnia Merkury oddali się na niebie na największą odległość od Słońca: 20o. W tym czasie jasność planety wyniesie 0 wielkości gwiazdowej (czyli 0m).

W odnalezieniu Merkurego na tle zorzy zachodniej może pomóc Wenus, która wciąż jeszcze świeci na wieczornym niebie: w kwietniu będzie się znajdowała niemal dwukrotnie wyżej nad horyzontem niż Merkury w okresie swej najlepszej widoczności, nieco bardziej na zachód od niego. Blask Wenus (-4.5m)przewyższa ponad 60 razy jasność Merkurego. Warto też pamiętać, że im bliżej maja, tym bardziej Wenus zaczyna przypominać wąski sierp Księżyca ("Niebo za oknem", "Wiż" nr 3/1996) - obserwowanie faz Wenus to ciekawe zadanie dla każdego miłośnika astronomii wyposażonego w instrumentyoptyczne.


Między 19 a 22 kwietnia wieczorny zachodni nieboskłon będzie miejscem pięknych spotkań (czyli, w języku astronomów, koniunkcji): do Merkurego i Wenus, świecących na tle gwiazdozbioru Byka z Aldebaranem i Plejadami, dołączy wąski, rosnący sierp Księżyca. 19 kwietnia, dzień po nowiu, Księżyc przesunie się 5o poniżej Merkurego, 20 kwietnia znajdzie się między Aldebaranem (1m) i Plejadami, a 21 kwietnia minie Wenus. Spotkaniom tym będą przyglądać się nieco z boku najjaśniejsze gwiazdy Oriona: Betelgeza (1m) i Rigel (0m).

Natomiast tym wszystkim, którzy wstają wcześnie, polecam przywitanie poranka poprzez odszukanie nad południowo-wschodnim horyzontem jasnego Jowisza(-2.5m), świecącego na tle niezbyt jasnych gwiazd Strzelca. W dniach 10-12 kwietnia nad planetą przesunie się Księżyc w ostatniejkwadrze.

Widziałem Merkurego!

Na zakończenie kwietniowego "Nieba za oknem", zgodnie z trzyletnią już tradycją, nie pozostaje mi nic innego, jak zapowiedzieć trzeci Wielki Konkurs Astronomiczny "Wiedzy i Życia". Warunki tegorocznego konkursu przedstawimy w maju. Zapraszam wszystkich miłośników nieba gwiaździstego do wspólnej zabawy. I tym razem zwycięzcy otrzymają w nagrodę teleskopy.


FAZY KSIĘŻYCA
Pełnia 4 IV 02h07m
Ostatnia kwadra 11 IV 01h36m
Nów 18 IV 00h49m
Pierwsza kwadra 25 IV 22h40m