Twoja wyszukiwarka

EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
NA CUDZY KOSZT
Wiedza i Życie nr 5/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 5/1996

Tajemnicę mikoryzy - związku roślin wyższych i grzybów - skrywa ziemia.Dopiero pod jej powierzchnią można obejrzeć korzenie pokryte mufką - grubymkołnierzem splątanych strzępek grzybni. Wiele leśnych drzew nie mogłobyżyć bez mikoryzy. Polega ona na wzajemnej wymianie. Grzyb działa jak wielkasieć drobnych korzonków pobierających i transportujących związki mineralnez gleby; w zamian korzysta z produktów fotosyntezy drzewa. Niektóre drzewarosnące na glebach ubogich w fosfor mogą przeżyć tylko wtedy, gdy grzybskolonizuje ich korzenie prawie na całej długości.

Korzeniówka pospolita (Monotropa hypopitys)

Nietypowym przykładem mikoryzy są rośliny wyższe z rodziny korzeniówkowatych,które, podobnie jak grzyby, nie są samożywne. Za pośrednictwem swego mikoryzowegopartnera "podłączają" się do systemu korzeniowego fotosyntetyzującegodrzewa i czerpią z niego związki organiczne. Do niedawna przypuszczano,że korzeniówkowatym nie robi większej różnicy, z jakim grzybem się zwiążąi liczbę gatunków ich potencjalnych partnerów oceniano na dziesiątki. Takastrategia zwiększałaby prawdopodobieństwo trafienia nasienia w sąsiedztwowłaściwego grzyba i wyrośnięcia nowej rośliny. Ale jak podaje "Nature"(6560/1995), botanicy z University of California w Berkeley podważyli tenpogląd.

Badano 4 gatunki z rodziny korzeniówkowatych, w tym także rosnącą u naskorzeniówkę pospolitą (Monotropa hypopitys). Okazało się, że korzeniówka"wiąże" się tylko z niektórymi przedstawicielami rodziny borowikowatych.Jak wytłumaczyć taką specjalizację?

Możliwe, że grzyby potrafią skutecznie się obronić przed korzeniówką, ajedynymi poddającymi się jej są borowikowate. Poza tym roślina, "wybierając"konkretne środowisko, mogła przystosować się do grupy grzybów powszechniew nim występujących.

Autorzy badań rozważają jeszcze inną przyczynę zaistnienia tego związku.Borowikowate są jednymi z największych specjalistów w mikoryzie z drzewamiz rodziny sosnowatych. Dzięki tym przystosowaniom stały się bardziej wydajnew uzyskiwaniu produktów fotosyntezy od swego drzewiastego partnera, zaśkorzeniówkowate, występujące w tym samym środowisku, "postawiły" naniezawodne źródło związków węgla.