Twoja wyszukiwarka

AH
SALMONELLA WALCZY Z DŻUMĄ
Wiedza i Życie nr 6/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 6/1996

Bakterię salmonelli zazwyczaj kojarzymy z poważnymi dolegliwościami układu pokarmowego. Tymczasem badania przeprowadzane na myszach wykazują, iż bakteria ta przekształcona dzięki inżynierii genetycznej może być użyta do przygotowania szczepionki, która w większym stopniu niż istniejące już środki będzie chroniła ludzi przed inną plagą - dżumą.

Pałeczka dżumy (Yersinia pestis)

Dżuma jest wywoływana przez pałeczkę dżumy (Yersinia pestis). Epidemie tej choroby są poważnym problemem w niektórych krajach; na przykład w 1994 roku intensywne rozprzestrzenianie się dżumy płucnej wywołało panikę w zagrożonych rejonach Indii. Istnieją już szczepionki przeciwko innej postaci tej choroby - dżumie dymieniczej. Są one dostępne w postaci zastrzyków. Natomiast przeciwko dżumie płucnej szczepionki, jak do tej pory, nie wynaleziono.

Zespół naukowców pod kierunkiem Ricka Titballa jest w trakcie opracowywania szczepionki doustnej, która powinna chronić przed oboma rodzajami dżumy. Naukowcy wprowadzili niewielką część materiału genetycznego pałeczki dżumy do genomu salmonelli. Kiedy tak spreparowana bakteria zostanie połknięta, zaczyna żyć w jelitach i produkować te same białka, które w doświadczeniach na myszach uodporniały je na zarażenie pałeczką dżumy. Immunizacja musi zostać powtórzona po paru tygodniach.

Doustne przyjmowanie nowej szczepionki ma wiele zalet. Żywe bakterie salmonelli mogą skolonizować błony śluzowe układu oddechowego i jelit, czyniąc je odpornymi na działanie pałeczki dżumy. Testy przeprowadzone na myszach nie ujawniły żadnych skutków ubocznych, podczas gdy już istniejące szczepionki wywołują u ludzi bóle głowy i gorączkę.

Naukowcy podkreślają także inne zalety nowej szczepionki. Może być ona przechowywana w postaci sproszkowanej, podczas gdy stosowane dotychczas środki muszą być zamrażane. Jest to poważny problem, gdyż ogniska dżumy pojawiają się przede wszystkim w najgorętszych rejonach Afryki, Ameryki Południowej i Azji.

Zespół Titballa chce doprowadzić do tego, aby bakteria salmonelli, zmieniona metodami inżynierii genetycznej, produkowała dwa białka, które są zwykle wytwarzane przez pałeczkę dżumy. Do tej pory opracowana przez nich szczepionka wytwarza tylko jedno z nich. Białka te, nazywane F1 i V, uodporniają gryzonie na zarażenie się dżumą, nawet jeżeli stosowane są osobno. Naukowcy stwierdzili, że myszy, którym się je podaje z pokarmem, mają tysiąckrotnie większą odporność na zarażenie pałeczką dżumy niż szczepione tradycyjnie. Jeszcze skuteczniejszą ochronę ma zapewnić złączenie obu białek w jednej szczepionce. Badacze twierdzą jednak, że najlepszą szczepionką będzie bakteria salmonelli z wprowadzonymi genami białek F1 i V.

Dotychczas testy przeprowadzane są na myszach. Uczestnicy badań przewidują, że dopiero za 5 - 8 lat będzie można podjąć próby immunizacji ludzi.

"New Scientist", 1989/1995