Twoja wyszukiwarka

STANISŁAW IWANISZEWSKI
NIEZWYKŁY ZABYTEK Z LA MOJARRA
Wiedza i Życie nr 7/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 7/1996

W patio Muzeum Antropologii w Xalapie w Meksyku odsłonięto stelę z La Mojarra (stan Veracruz). Tym samym ów zabytek, który przez 9 lat leżał w muzealnych magazynach, po raz pierwszy został udostępniony zwiedzającym. W czasie przygotowań do umieszczenia go w patio archeolodzy mogli przyjrzeć się mu z bliska. Podczas tych oględzin odkryli kolejną kolumnę tekstu oraz pobrali próbkę kamienia, aby poddać ją analizie mineralogicznej.

Władca przedstawiony na steli z La Mojarra

Czym jest stela pochodząca z La Mojarra, małej wioski położonej w pobliżu olmeckich stanowisk Tres Zapotes i Cerro de las Mesas. Jej znalezienie w 1986 roku było w owym czasie jednym z najważniejszych odkryć archeologicznych w Meksyku. Jest to trapezoidalny bazaltowy blok wysokości 2.44 m, ważący około 4 ton. Lico kamienia pokrywa hieroglificzna inskrypcja i przedstawiony w reliefie zarys postaci władcy. Właśnie wspomniana inskrypcja, najdłuższa ze wszystkich, jakie do tej pory znaleziono w Ameryce, stanowi o randze tego zabytku. Opisuje wydarzenia z połowy II wieku n.e. spisane glifami, jakimi prawdopodobnie posługiwali się Olmekowie u schyłku istnienia ich cywilizacji. Znalezienie steli obudziło więc nadzieje tych, którzy liczyli na odkrycie swoistego "brakującego ogniwa", łączącego okres rozkwitu kultury olmeckiej (lata około 1200-400 p.n.e., gdy powstawały sławne kompleksy ceremonialne w San Lorenzo Tenochtitlan i La Venta - stan Tabasco) z początkiem rozwoju miast-państw Majów (od III wieku począwszy).

Władca, którego postać zdobi przednią stronę steli, jest ubrany w strój wojenny; być może czyni to aluzję do wojen prowadzonych wtedy, kiedy na niebie pojawiała się Wenus w postaci Gwiazdy Wieczornej. Treść inskrypcji opisuje wydarzenia, które miały miejsce między 143 a 159 rokiem n.e.

Dowiadujemy się zatem, że władca z La Mojarra prowadził wojny zanim wstąpił na tron, o czym mówi lewa strona inskrypcji. W ceremonii wstąpienia na tron towarzyszył mu szaman, którego dzieje opisano na statuetce z Las Tuxtlas, miejscowości położonej około 60 km na wschód od La Mojarra, u podnóża wulkanicznych gór, gdzie pozyskano surowiec do wykonania tej steli. Władca uczestniczył też w licznych rytuałach samookaleczenia, odprawianych w momentach szczególnych rocznic kalendarzowych. Można zatem wnioskować, że zachowania arystokracji z La Mojarra były mniej więcej takie same jak te, które stanowiły kanon władców Majów.

Co najważniejsze ustalono, że językiem, w którym zapisano inskrypcje w La Mojarra, Las Tuxtlas i wielu późnoolmeckich miejscowościach (np. Tres Zapotes, Cerro de las Mesas) był pre-proto-zoque (będący przodkiem dzisiejszego zoque), należący do rodziny języków mixe-zoque. Dzisiaj pięcioma językami z tej grupy mówi ponad 100 tys. Indian w Veracruz, Oaxaca i Chiapas w Meksyku.