Twoja wyszukiwarka

MAGDALENA FIKUS
GUPIKI DAJĄ ODPOWIEDŹ
Wiedza i Życie nr 8/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/1996

Ustalenie wzajemnych relacji pomiędzy czynnikami genetycznymi a społeczno-kulturowymi w formowaniu się określonych zachowań jest jednym z ważnych wyzwań zarówno dla współczesnej biologii jak i socjologii. Ilustracją tego problemu mogą być zasady rządzące wyborem partnerów seksualnych przez samice - zjawiska, o którym wiemy z pewnością, że uwarunkowane jest zarówno przez zachowania społeczne jak również przez cechy wrodzone.

Brakowało jednak wiarygodnych doświadczeń w tym względzie. Więcej wiadomo było o genetycznej kontroli tego procesu i dopiero niedawno podjęto badania nad wpływem czynników "socjalno-kulturowych", w tym naśladownictwa, na seksualne wybory samic.

Statystycznie wiarygodnych danych dostarczyły obserwacje rybek, gupików (Poecilia reticulata), pochodzących z Trynidadu. Samice oceniają swoich potencjalnych partnerów na podstawie wielkości, długości płetwy ogonowej i zabarwienia. Im więcej samiec ma pomarańczowych plam, tym bardziej wydaje się samiczce atrakcyjny.

Lee Dugatkin z Uniwersytetu w Louisville znalazł sposób na ilościowe określenie barwności samców, co pozwoliło mu rozdzielić wpływ czynników genetycznych od społeczno-kulturowych na wybór partnera. Pokazał, że pojedyncza samica, której pozwolono wybierać między dwoma samcami, w 90% przypadków wybierała bardziej kolorowego. Jeżeli jednak zobaczyła uprzednio inną samicę, flirtującą z nieco mniej (o 12 lub o 24%) pomarańczowym samcem, decydowała się ją naśladować. Genetyczny czynnik zwyciężał dopiero wtedy, gdy w akwarium pojawiał się samiec o 40% bardziej barwny od samca kontrolnego. W pierwszym wariancie doświadczenia obserwowaliśmy więc czyste działanie genów, w drugim zachowanie zwierzęcia wynikało ze współdziałania czynników genetycznych i "kulturowych". Czyż nie przypomina to nam walki dzieci w piaskownicy o tę samą czerwoną łopatkę, mimo iż obok poniewierają się zielona i żółta?

"Proceedings of the National Academy
of Sciences USA", 7/1996