Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
PLANETY, KONIUNKCJE I PERSEIDY
Wiedza i Życie nr 8/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/1996

Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w sierpniu i wrześniu 1996 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje podane są u góry obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają określić, nad jaką częścią horyzontu należy szukać wybranych gwiazdozbiorów: trzeba obrócić mapę w taki sposób, by oznaczenie kierunku świata, ku któremu jesteśmy zwróceni w danej chwili, znalazło się na dole. Wówczas gwiazdy nad tą częścią horyzontu na mapie odpowiadają gwiazdom wznoszącym się nad rzeczywistym horyzontem. Natomiast w centrum mapy znajdują się gwiazdy świecące na niebie nad naszymi głowami, czyli w zenicie. Mapa nie zawiera wszystkich gwiazd widocznych gołym okiem, lecz kilkaset najjaśniejszych, do 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m). Gwiazdom towarzyszy wstęga Drogi Mlecznej, której delikatną poświatę można dostrzec z dala od świateł miejskich. Oprócz gwiazd na mapie można także odnaleźć Księżyc, który porusza się w pobliżu ekliptyki (drogi Słońca wśród gwiazd), przebiegającej przez konstelacje zodiaku, oraz planety. Trzeba jednak pamiętać, że widoczny na okrągłej mapie Pluton ma znacznie mniejszą jasność (14m) niż najsłabsze gwiazdy

W sierpniu najefektowniej będzie wyglądał poranny wschodni nieboskłon: godzinę przed wschodem Słońca ozdobią go dwie jasne planety - biała Wenus (-4.4m) i czerwony Mars (1.5m). Z biegiem dni obie planety będą widoczne coraz wyżej nad horyzontem i coraz bliżej siebie. Czwartego września dojdzie do ich maksymalnego zbliżenia (czyli koniunkcji): Mars znajdzie się 3o na zachód od Wenus. Wcześniej jednak - 10 i 11 sierpnia - blisko planet przesunie się wąski sierp malejącego Księżyca. Rankiem 10 sierpnia Wenus znajdzie się zaledwie 1.5o powyżej tarczy Srebrnego Globu. Ponowna koniunkcja Księżyca oraz obu planet wydarzy się dopiero 9 września. Dojdzie wówczas do ciekawej konfiguracji: Kastor i Polluks (najjaśniejsze gwiazdy Bliźniąt) oraz Mars, Wenus i sierp Księżyca ustawią się niemal na linii prostej. Mam nadzieję, że nie ujdzie uwagi czytelników "Nieba za oknem", iż w sierpniu planety Wenus i Mars będą świeciły na bodaj najpiękniejszym obszarze nieba: między gwiazdami Oriona, Aldebaranem (w towarzystwie Plejad) i Kastorem oraz Polluksem.

Nie wolno jednak zapominać, że sierpień to miesiąc Perseidów - roju meteorów, które szczególnie licznie będą rozbłyskiwały na nieboskłonie około 12 sierpnia. Nazwa tego roju wzięła się stąd, że wszystkie należące do niego meteory wydają się wybiegać z punktu - tzw. radiantu - który leży w granicach gwiazdozbioru Perseusza. W tym roku obserwacje Perseidów będą ułatwione, gdyż maksimum roju przypada w okolicach nowiu Księżyca.

Na sierpniowym niebie będą również świeciły dwie inne planety widoczne gołym okiem: Jowisz (-2.5m) i Saturn (0.5m). Saturn spotka się z Księżycem na początku i pod koniec miesiąca, Jowisz zaś - 24 sierpnia, gdy Księżyc będzie wzrastał od pierwszej kwadry do pełni.