Twoja wyszukiwarka

JOANNA NURKOWSKA
ZNERWICOWANIE PRZED NARODZINAMI
Wiedza i Życie nr 9/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 9/1996

Naukowcy już dawno dowiedli, że przychodzimy na świat z bagażem cech ograniczających różne możliwe scenariusze naszego życia.

Decydują o tym nie tylko otrzymane geny, ale także przeżycia z okresu płodowego; zarówno u ludzi, jak i zwierząt te wczesne stresy pozostawiają trwały ślad i wpływają na przyszłe zachowanie. Dlaczego tak się dzieje?

Francuscy naukowcy znaleźli ostatnio jeden z czynników omawianego zjawiska - kortykosteron, który pod wpływem stresu obficie wydzielają nadnercza. Cząsteczki tego hormonu z łatwością przenikają do płodu przez łożysko. Aby potwierdzić swe podejrzenia Arnaud Barbazanges z francuskiej organizacji badawczej INSERM działającej na Uniwersytecie w Bordeaux przeprowadził doświadczenie z ciężarnymi szczurzycami.

Połowie badanych zwierząt usunięto uprzednio gruczoły nadnerczy i wszczepiono podskórnie implant uwalniający stopniowo stałą ilość kortykosteronu. W ostatnim tygodniu ciąży wszystkie przyszłe matki poddano działaniu stresu - wielokrotnie umieszczając na krótko w przezroczystej, rzęsiście oświetlonej rurze. Kiedy ich potomstwo podrosło, powtórzono eksperyment, zmuszając młode szczury do spędzenia pół godziny w takich warunkach i sprawdzając jak szybko poziom kortykosteronu w ich krwi powraca do normy. Pół godziny po eksperymencie u wszystkich zwierząt poziom hormonu był wysoki, co znaczy, że nie otrząsnęły się do tego czasu ze stresu. Po dwóch godzinach pozostawał wysoki tylko u potomstwa matek z nienaruszonymi nadnerczami.

Wiadomo, że poziom kortykosteronu reguluje pętla ujemnego sprzężenia zwrotnego - nadmiar hormonu powoduje, że mózg "wyłącza" nadnercza. Jednak gdy poziom ten jest stale wysoki, na przykład na skutek stresu, receptory w mózgu tracą swą wrażliwość, przez co mechanizm sprzężenia zwrotnego zawodzi. Doświadczenie wykazało zatem, że taki efekt może zostać niejako zaprogramowany już w okresie życia płodowego - na skutek zawyżonego stężenia kortykosteronu wywołanego stresem matki.

Uczeni wiążą depresję i nadpobudliwość ze stresami doświadczanymi we wczesnym dzieciństwie. Omawiany eksperyment każe przesunąć okres kształtowania się podatności na te stany jeszcze wcześniej. Jeśli tak, to dobry start życiowy dziecka wymaga bezstresowej ciąży jego matki.

"New Scientist", 2035/1996