Twoja wyszukiwarka

ZYGMUNT SZYMANOWSKI
OWADY JAKO ROZNOSICIELE ZARAZKÓW
Wiedza i Życie nr 9/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 9/1996

WRZESIEŃ 1926 ROKU

(...) Dawno minęły te czasy, gdy wyobrażano sobie bakterje, bujające stale w powietrzu i przenoszące w ten sposob zarazek, dziś wiemy, że tak nie jest. (...)

Wszyscy wiemy, jaką rolę w życiu codziennem odgrywają muchy, jak trudno się od nich ustrzec (...) W całym szeregu chorób odgrywają one złowrogą zaiste rolę. Wszelkiego rodzaju schorzenia jelitowe np. tyfus brzuszny lub czerwonka, w których zarazek wydziela się na zewnątrz z kałem lub moczem, szerzą się masowo tam, gdzie na tępienie much nikt nie zwraca uwagi. Gnijące części zwierząt, padłych na choroby zakaźne nieraz bardzo niebezpieczne, zarówno dla zwierząt, jak dla ludzi, np. nosacizna lub wąglik, mogą za pośrednictwem much stać się rozsadnikiem zarazy nieraz w promieniu bardzo wielkim. (...)

W toku wojny światowej ustalono ponad wszelką wątpliwość, że tyfus plamisty, jedna z najgroźniejszych klęsk wojennych przenosi się za pośrednictwem wszy. Owad ten żywi się, jak wiemy, krwią ludzką, którą za pośrednictwem swych narządów zębowych niby pompą nabiera do żołądka. W czasie tego pompowania następuje zmieszanie treści jelita wszy z krwią ukąszonego osobnika i w ten sposób część tej treści dostaje się do krwiobiegu. W ten sposób wesz zakażona tyfusem plamistym przenosi chorobę na człowieka zdrowego. Przekonano się, że ukąszenie wszy niezawsze jest zjadliwe. (...)

Odrębne miejsce w szeregu chorób, przenoszonych za pośrednictwem owadów, zajmuje zimnica, czyli malarja. (...)

Nieśmiertelne badania Laverana wykryły, że zimnica jest to choroba zakaźna, że zarazek jej t.zw. pełzak zimniczny - jest to pierwotniak, osiedlający się wewnątrz czerwonych ciałek krwi (...) Nieznane były jednak drogi, jakiemi zarazek dostaje się do ustroju (...) Tajemnicę tę odsłonił lekarz angielski Ronald Ross. Dowiódł on, że roznosicielami zimnicy są komary, a właściwie specjalny gatunek komara, zwany widliszkiem. Samica tego owada żywi się krwią ludzką (samce żywią się pyłkiem kwiatowym jak motyle) i kąsając chorego na zimnicę nabiera do jelita krwi wraz z pełzakami. (...)