Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
NARESZCIE ZAĆMIENIE
Wiedza i Życie nr 9/1996
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 9/1996

Jeśli tylko pogoda dopisze, astronomicznym wydarzeniem września będzie z pewnością całkowite zaćmienie Księżyca w nocy 26/27 września. Maksymalna faza zaćmienia przypadnie na godz. 4:54 (uwaga: wszystkie momenty są podane jeszcze w czasie letnim; w tym roku zmiana na czas zimowy nastąpi prawdopodobnie 29 września), czyli mniej więcej 1.5 godziny przed zachodem Księżyca i wschodem Słońca rankiem 27 września. W fazie maksymalnej zaćmienia tarcza Srebrnego Globu będzie znajdowała się około 15o nad horyzontem i zanim skryje się pod horyzontem, zacznie wysuwać się z cienia Ziemi; natomiast koniec zaćmienia częściowego, czyli moment zupełnego wyjścia z cienia naszej planety, przypadnie tuż po (dla Polski wschodniej) lub tuż przed (dla Polski centralnej i zachodniej) zachodem Księżyca.

Na porannym niebie w dalszym ciągu królują: Wenus (-4m) i Mars (1.5m). Obie planety można podziwiać we wrześniu od godziny 4:30-5:00, przed wschodem Słońca. Czwartego września Wenus znajdzie się tylko 3o na południe od Marsa. W dniach 8-9 września do boga wojny i bogini miłości dołączy wąski sierp malejącego Księżyca, a cała konfiguracja będzie tym ciekawsza, że 9 września planety i Księżyc znajdą sie niemal dokładnie na jednej linii z Kastorem i Polluksem, najjaśniejszymi gwiazdami Bliźniąt.

Do ponownej koniunkcji Wenus i Marsa (nieco bardziej oddalonych od siebie niż na początku września) z Księżycem dojdzie w dniach 7-10 października. Wówczas jednak do towarzystwa dołączy również Merkury. Albowiem na przełomie września i października warunki obserwacji tej trudno zazwyczaj uchwytnej planety będą stosunkowo dobre, a odnalezienie Merkurego na tle zorzy porannej powinno ułatwić to, że jego położenie będzie wskazywać linia biegnąca od Marsa przez Wenus w kierunku horyzontu. Prowadząc poszukiwania Merkurego, trzeba jednocześnie pamiętać, że jego jasność będzie się dość szybko zmieniała: od 2m 25 września do -1m 10 października.

Wrześniowe niebo zaszczycą swą obecnością także dwie pozostałe widoczne gołym okiem planety: Jowisz będzie świecił na tle gwiazd Strzelca jako obiekt jasności -2.5m, natomiast Saturn - który 26 września znajdzie się w opozycji - osiągnie w Rybach blask 0.5m. Wrześniowe spotkania obu planet olbrzymów z tarczą Srebrnego Globu przedstawiają odpowiednie ryciny; warto zwrócić uwagę na to, że do koniunkcji Saturna z Księżycem w pełni dojdzie podczas zaćmienia tego ostatniego.

Na początku jesieni (liczonej w tym roku od godz. 20:00, 22 września) Księżyc sprawi miłośnikom astronomii jeszcze jedną niespodziankę: zakryje 1 października jasnego Aldebarana (1m). W Polsce będziemy mogli obserwować moment odkrycia gwiazdy, która wychynie zza nieoświetlonego brzegu tarczy Srebrnego Globu.

A wszystkich spragnionych jeszcze mocniejszych wrażeń pragnę poinformować, że 12 października, w środku dnia dojdzie do częściowego zaćmienia Słońca. Szczegółowe informacje na ten temat będzie można znaleźć w następnym wydaniu "Nieba za oknem".

FAZY KSIĘŻYCA

Ostatnia kwadra 4 IX 21h06m
Nów 13 IX 01h07m
Pierwsza kwadra 20 IX 13h23m
Pełnia 27 IX 04h51m

ZAĆMIENIE KSIĘŻYCA 27 IX 1996

Początek zaćmienia półcieniowego 2h12m24s
Początek zaćmienia częściowego 3h12m18s
Początek zaćmienia całkowitego 4h19m18s
Maksimum zaćmienia 4h54m24s
Koniec zaćmienia całkowitego 5h29m14s
Koniec zaćmienia częściowego 6h36m18s
Koniec zaćmienia półcieniowego 7h36m24s