Twoja wyszukiwarka

JOANNA NURKOWSKA
GRUBY, WIĘC SMUTNY
Wiedza i Życie nr 1/1997
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 1/1997

W naszej kulturze należy być szczupłym, otyłość jest zdecydowanie niemodna. Nic więc dziwnego, że nieszczęsne grubasy popadają często w depresję. Zdaniem amerykańskich genetyków związek między otyłością a depresją może być jednak bardziej bezpośredni niż sądzimy. Ujawnili oni ostatnio, że słynny gen Ob, kodujący hormon rządzący naszą wagą, wywiera jeszcze silniejszy wpływ na nastrój.

Przypomnijmy, że zmutowane myszy pozbawione wspomnianego genu były monstrualnie grube i odzyskiwały prawidłową wagę po podaniu im leptyny. Stąd narodziła się nadzieja leczenia ludzkiej otyłości zastrzykami z leptyny. Niestety, w przypadku naszego gatunku sprawa nie jest tak prosta. Otyli ludzie mają raczej nadmiar leptyny niż jej niedomiar i nie stwierdzono tak silnego związku między mutacją w tym genie a otyłością.

Mimo tych wstępnych ustaleń, podważających znaczenie genu Ob dla rozwoju tej przypadłości, genetyk David Comings z City of Hope National Medical Center w Duarte (Kalifornia) był ciekaw, czy niektóre z psychologicznych problemów trapiących grubasów nie łączą się w jakiś sposób z tym genem. W tym celu przebadał 211 mężczyzn i kobiet, pytając o wagę oraz wzrost w różnym wieku i przeprowadzając testy psychologiczne dla określenia ich nastroju.

Część ochotników miała gen Ob zubożony o kilka nukleotydów. Brakujący fragment nie kodował bezpośrednio samej leptyny; były to sekwencje wyznaczające tempo produkcji tego białka.

Podobnie jak w innych, wcześniejszych badaniach nie stwierdzono silnego związku między obecnością tak zmienionych kopii genu Ob a otyłością, choć kobiety w przedziale wiekowym 26-30 lat, wyposażone w obie skrócone kopie, miały dużą nadwagę. Jednak znacznie ciekawszy okazał się profil psychologiczny badanych. Obecność dwóch kopii skróconego genu Ob, co dotyczyło 47 z 211 przebadanych osób, wiąże się z depresją i to niezależnie od płci, wieku i wagi.

Wynika z tego, że leptyna oddziałuje u ludzi bardziej na psychikę, niż bezpośrednio na apetyt i metabolizm. Otyłość najczęściej jest skutkiem obżarstwa, które wynika z nieposkromionej żarłoczności, przypominającej uzależnienie. Ludzie, cierpiący na depresję z powodu anomalii w genach Ob może muszą jeść coraz więcej i więcej, aby uzyskać tę samą satysfakcję. Naukowcy chcą sprawdzić teraz, czy skrócona wersja genu wykazuje korelację z alkoholizmem i innymi uzależnieniami. Wiadomo przecież, że osoby rzucające palenie często zaczynają przybierać na wadze.

"New Scientist", 2048/1996