Twoja wyszukiwarka

PIOTR DASZKIEWICZ
KŁOPOTY Z KOSZERNOŚCIĄ
Wiedza i Życie nr 4/1997
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 4/1997

Koszerna żywność, czyli żywność przygotowana zgodnie z zasadami tradycji żydowskiej, staje się coraz bardziej popularna na całym świecie. Przyczyną jej powodzenia jest chęć uniknięcia zatruć pokarmowych oraz rosnące zainteresowanie judaizmem. Obecnie kontrola koszerności stała się niezwykle skomplikowana. Wymaga na przykład sprawdzania pochodzenia barwników, konserwantów czy enzymów użytych na każdym etapie produkcji. Ponadto coraz częściej prócz Biblii i Talmudu należy znać chemię, genetykę i systematykę.

Zwierzę lub roślina zostaje uznane za koszerne, jeśli należy do gatunku, którego konsumpcja jest dozwolona. Jednak określenie niektórych gatunków wymienianych w Biblii jest na tyle trudne, że stanowi przedmiot sporów największych specjalistów. Do dziś nie wiadomo, czym była manna: porostem Lecanora esculenta, glonem z rodzaju Nostoc, grudkami wyschniętego soku traganka czy może jesionu mannowego. Wobec takich trudności władze rabiniczne zalecają konsumpcję wyłącznie gatunków tradycyjnie uznawanych za koszerne. Natomiast w przypadku ras i odmian gatunkowych należy każdorazowo zasięgać ich opinii.

Przed kilku laty w USA toczyła się dyskusja na temat ryby z gatunku miecznik. Według Talmudu koszerne ryby muszą mieć łuski i płetwy (za ryby uznawano większość pływających zwierząt). W przeciwnym wypadku, podobnie jak mięczaki i skorupiaki, nie są one koszerne. Jedni komentatorzy Talmudu pozwalali na jedzenie mięsa miecznika, gdyż jego ciało pokrywają łuski. Inni twierdzili, że skoro nie można ich oderwać bez uszkodzenia skóry, to łuski tej ryby nie odpowiadają definicji kaszkeszet (łuska po hebrajsku).

Fot. R. Andrasik

Czasami metody produkcji żywności stawiają pod znakiem zapytania koszerność nawet gatunków tradycyjnie dozwolonych. Podstawowym wymogiem jest zmniejszenie do minimum cierpienia zwierząt, zarówno w czasie hodowli, jak i podczas rytualnego uboju. Czy zatem kurczaki z nowoczesnych kurników, w których jedynym źródłem światła są lampy, a na powierzchni jednego metra kwadratowego żyje do 20 ptaków, można uznać za koszerne?

Na jesieni ub. r. pod patronatem wielkiego rabina naczelnego odbyła się w Paryżu konferencja pod hasłem "Wściekłe krowy i koszerna żywność", w czasie której dyskutowano m.in. problem "czystości" mięsa pochodzącego z krów karmionych mączką zwierzęcą. Roślinożerność jest bowiem jedną z podstawowych cech dozwolonych ssaków.

Manipulacje genetyczne stanowią odrębny problem, gdyż źródłem genów stają się często gatunki niekoszerne. Przeciętny konsument nie jest w stanie odróżnić produktu transgenicznego od nietransgenicznego. W przyszłości grozi to wydłużeniem listy niekoszernej żywności i ograniczeniem rynków zbytu.