Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
ZAPROSZENIE DO KONKURSU
Wiedza i Życie nr 5/1997
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 5/1997

Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w maju i czerwcu 1997 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią horyzontu należy szukać wybranych gwiazdozbiorów: trzeba obrócić mapę w taki sposób, by oznaczenie kierunku świata, ku któremu jesteśmy zwróceni w danej chwili, znalazło się na dole. Wówczas gwiazdy nad tą częścią horyzontu na mapie odpowiadają gwiazdom wznoszącym się nad rzeczywistym horyzontem. Natomiast w centrum mapy znajdują się gwiazdy świecące na niebie nad naszymi głowami, czyli w zenicie.

Mapa nie zawiera wszystkich gwiazd widocznych gołym okiem, lecz kilkaset najjaśniejszych, do 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m). Gwiazdom towarzyszy wstęga Drogi Mlecznej, której delikatną poświatę można dostrzec z dala od świateł miejskich. Oprócz gwiazd na mapie można także odnaleźć Księżyc, który porusza się w pobliżu ekliptyki (drogi Słońca wśród gwiazd), przebiegającej przez konstelacje zodiaku, oraz planety, które tym razem są reprezentowane przez jasnego Marsa (0m) i słabiutkiego Plutona (14m).

Po szalonej kometarnej wiośnie maj nie zapowiada jakichś szczególnych zjawisk niebieskich. Ot, kilka koniunkcji, i to przede wszystkim Księżyca w różnych fazach z planetami w różnych okresach widoczności.

Bardzo efektownie będzie wyglądał na początku tego miesiąca zachodni horyzont. 8-10 maja wąski sierp młodego Księżyca przemknie między Orionem, Bykiem i Bliźniętami. To już naprawdę ostatnie dni widoczności Oriona - ozdoby nieba zimowego. Gwiazdozbiór ten pojawi się ponownie z końcem lata, tuż przed wschodem Słońca na wschodnim nieboskłonie.

Druga połowa maja to spotkania Księżyca z wszystkimi najjaśniejszymi (oprócz Wenus) planetami ziemskiego nieba. Najpierw 16 maja Księżyc tuż po pierwszej kwadrze spotka się z czerwonym Marsem: planeta znajdzie się mniej więcej 4o powyżej tarczy Srebrnego Globu. Spotkanie to będzie można podziwiać już godzinę po zachodzie Słońca, wysoko nad południowo-zachodnim horyzontem. Mars wciąż jest widoczny niemal przez całą noc, gdyż jego opozycja przypadła na 17 marca br.

Z jasnym Jowiszem
(-2.3m) Księżyc - który będzie tuż przed ostatnią kwadrą, prezentując niemal dokładnie połowę swej tarczy - spotka się 28 maja. Tarcza Srebrnego Globu przesunie się tym razem 4o powyżej planety. Koniunkcję będzie można podziwiać na południowo-wschodnim nieboskłonie, przed wschodem Słońca, gdyż w maju Jowisz dopiero zaczyna wspinać się na nocne niebo. Z biegiem dni planeta będzie coraz dłużej świeciła wśród gwiazd, by 9 sierpnia br. znaleźć się w opozycji, królując na niebie przez całą noc. A wówczas blask Jowisza wzrośnie do niemal -3m.

Jeszcze niżej od Jowisza, tuż nad wschodnim horyzontem, dojdzie
do koniunkcji Saturna (0.8m) z wąskim sierpem Księżyca
(4 dni przed nowiem). 1 czerwca planeta z pierścieniami znajdzie się zaledwie 0.1o powyżej księżycowego sierpa! Warto przypomnieć, że 0.1o na sferze niebieskiej to zaledwie 1/5 średnicy kątowej tarczy Srebrnego Globu. Na początku czerwca Saturn będzie widoczny bardzo krótko przed wschodem Słońca; w opozycji planeta znajdzie się dopiero jesienią, 10 października.

Mam nadzieję, że wszyscy miłośnicy nieba gwiaździstego oraz "Nieba za oknem" potraktują maj jako czas rozgrzewki przed przystąpieniem do czwartego Wielkiego Konkursu Astronomicznego "Wiedzy i Życia", który zostanie ogłoszony w czerwcowym numerze naszego pisma. Jak co roku, do wygrania będą teleskopy, a konkurs będzie trwał od 1 czerwca do końca września.

FAZY KSIĘŻYCA

Nów 6 V 22h46m
Pierwsza kwadra 14 V 12h55m
Pełnia 22 V 11h13m
Ostatnia kwadra 29 V 09h51m