Twoja wyszukiwarka

BOGDAN MIŚ
KOMANDOR COUSTEAU NIE ŻYJE
Wiedza i Życie nr 9/1997
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 9/1997

Fot. Internet

Jeden z najbardziej znanych w świecie Francuzów, słynny badacz głębin oceanów, pisarz, filmowiec, komandor Jacques-Yves Cousteau, zmarł 25 czerwca 1997 roku.

Wielki Francuz urodził się 11 czerwca 1910 roku w małym miasteczku Saint-André-de-Cubzac, położonym w pobliżu Bordeaux. Jako syn nieustannie podróżującego prawnika od najmłodszych lat przywykł do częstych zmian miejsca pobytu. Za młodu bynajmniej nie był wzorem grzecznego chłopczyka: usunięto go niegdyś nawet ze szkoły - za wybicie pewnego razu 17 okien. Niemniej w 1930 roku pomyślnie zdał egzaminy do Francuskiej Akademii Marynarki; równocześnie kończył szkołę lotniczą, jednakże groźny wypadek, który mu się przydarzył w roku 1936, przekreślił marzenia o karierze pilota. Cousteau zwrócił się wówczas wyłącznie ku morzu; opisał to w roku 1953 w swojej bestsellerowej książce Milczący świat (5 mln egzemplarzy w 20 językach).

W czasie okupacji hitlerowskiej Cousteau działał dla francuskiej Résistance, za co po wojnie otrzymał Legię Honorową. Również w czasie wojny zrealizował swój pierwszy podwodny film, a także - wespół z inżynierem Emilem Gagnanem - zbudował swój pierwszy akwalung, aparat do nurkowania. W 1950 roku zakupił z demobilu stary 400-tonowy poławiacz min "Calypso", który - po przeróbkach zaprojektowanych przez Cousteau - stał się pływającym laboratorium i studiem telewizyjnym z wyposażeniem do zdjęć podwodnych - jednym z najsłynniejszych statków w dziejach.

W latach 1952-53 Cousteau poprowadził "Calypso" na Morze Czerwone, na pierwszą ze swych znakomitych wypraw badawczych. Przywiózł z niej swój pierwszy podwodny kolorowy film, zrealizowany na głębokości 45 m. Jednym z najbardziej znanych osiągnięć komandora jest też odkrycie i penetracja starożytnego statku greckiego do przewozu wina, spoczywającego na głębokości 40 m niedaleko Marsylii. Milczący świat, wielki film dokumentalny zrealizowany przez Cousteau, przyniósł mu w 1956 roku Grand Prix na festiwalu w Cannes, a rok później Oskara.

W dorobku komandora znalazły się również liczne książki (w tym monumentalna 20-tomowa encyklopedia Świat oceanów Jacquesa Cousteau), filmy dokumentalne, seriale telewizyjne. Jego filmy zdobyły w USA łącznie 40 nominacji do prestiżowych nagród Emmy. W roku 1970 Cousteau utworzył w Norfolk w USA liczącą się proekologiczną organizację - "Cousteau Society". W 1979 roku przeżył wielką tragedię - jego ukochany syn i współpracownik, Filip, zginął w katastrofie hydroplanu. Ze swoich dwu małżeństw ma jeszcze dwóch synów, Jeana-Marię i Pierra-Yvesa, oraz córkę Dianę. Był człowiekiem bogatym. Mimo iż posiadał liczne apartamenty na całym świecie, najchętniej mieszkał na pokładzie starego "Calypso". Jego aktywność nie słabła do ostatnich dni: budował nawet "Calypso II", jeszcze nowocześniejszy od poprzedniego pływający statek-laboratorium. Występując w styczniu br. na Florydzie przy okazji odbioru kolejnej z niezliczonych nagród, powiedział: Przyszłość cywilizacji zależy od wody. I dodał: Błagam was, zechciejcie to zrozumieć!