Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
KRWAWY KSIĘŻYC
Wiedza i Życie nr 9/1997
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 9/1997

Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) we wrześniu i październiku 1997 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią horyzontu należy szukać wybranych gwiazdozbiorów: trzeba obrócić mapę w taki sposób, by oznaczenie kierunku świata, ku któremu jesteśmy zwróceni w danej chwili, znalazło się na dole. Wówczas gwiazdy nad tą częścią horyzontu na mapie odpowiadają gwiazdom wznoszącym się nad rzeczywistym horyzontem. Natomiast w centrum mapy znajdują się gwiazdy świecące na niebie nad naszymi głowami, czyli w zenicie.

Mapa nie zawiera wszystkich gwiazd widocznych gołym okiem, lecz kilkaset najjaśniejszych, do 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m). Gwiazdom towarzyszy wstęga Drogi Mlecznej, której delikatną poświatę można dostrzec z dala od świateł miejskich. Oprócz gwiazd na mapie można także odnaleźć Księżyc, który porusza się w pobliżu ekliptyki (drogi Słońca wśród gwiazd), przebiegającej przez konstelacje zodiaku, oraz planety: jasnego Jowisza (-2.7m) i Saturna (0.3m), słabszego Urana (6m) oraz Neptuna (8m).

Astronomicznym przebojem tego miesiąca będzie z całą pewnością całkowite zaćmienie Księżyca, do którego dojdzie 16 września. Zaćmienie częściowe rozpocznie się mniej więcej o godz. 19:08 (obserwatorzy w różnych częściach Polski odnotują kolejne fazy zaćmienia kilka minut wcześniej lub później), gdy tarcza Srebrnego Globu zacznie się wsuwać w obszar cienia Ziemi. Ponieważ Słońce wówczas jeszcze nie zajdzie, trzeba będzie poczekać co najmniej do godz. 20:15 (około 30 minut po zachodzie Słońca), by dostrzec zmiany zabarwienia księżycowej tarczy - w tym czasie rozpocznie się zaćmienie całkowite. Będzie ono trwało do godz. 21:18. Od tej chwili Księżyc zacznie wysuwać się z obszaru ziemskiego cienia; zaćmienie częściowe zakończy się o godz. 22:25.

Podczas zaćmienia Księżyca warto śledzić zmiany koloru tarczy Srebrnego Globu: zanurzając się w cieniu Ziemi, nie tylko ciemnieje, lecz także staje się czerwonawa, a czasami nawet brązowawa. Do tego rodzaju obserwacji warto wykorzystać lornetkę. Czytelników, którzy chcieliby dowiedzieć się więcej o obserwacjach - różnych zjawisk różnymi metodami - zaćmienia Księżyca, zachęcam do sięgnięcia po książkę Davida H. Levy'ego Niebo. Poradnik użytkownika.

Przez cały wrzesień tuż po zachodzie Słońca będzie można próbować dostrzec Wenus (-4m) oraz Marsa (1m), świecące nisko nad południowo-zachodnim horyzontem. W pierwszym tygodniu miesiąca między planetą bogini miłości i planetą boga wojny przemknie wąski sierp młodego Księżyca: 5 września Wenus znajdzie się 4o poniżej sierpa (2.5 dnia po nowiu), a 7 września Księżyc przesunie się 6o nad Marsem.

Koniunkcja Wenus, Marsa i Księżyca powtórzy się miesiąc później, na początku października. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że zarówno wrześniową, jak i październikową konfigurację planet niełatwo będzie zaobserwować bez sprzętu optycznego: Mars, a zwłaszcza Wenus (oraz towarzyszący im Antares, najjaśniejsza gwiazda Skorpiona) znajdą się bardzo blisko horyzontu już 45 minut po zachodzie Słońca.

Wg Marka Zawilskiego

Tegoroczny wrzesień stworzy świetną okazję zaobserwowania Merkurego. Od 10 do 25 września planeta kupców i złodziei będzie świeciła dość wysoko nad wschodnim horyzontem na tle zorzy porannej. 16 września Merkury znajdzie się w największej odległości kątowej (18o) od Słońca, osiągając wówczas jasność około 0m; natomiast 25 września blask planety wzrośnie do -1m. Ostatniego dnia miesiąca będzie można spróbować zobaczyć - bardzo nisko nad horyzontem! - koniunkcję Merkurego z wąskim sierpem malejącego Księżyca (dzień przed nowiem).

We wrześniu nie zawiodą również: Jowisz i Saturn. Obie planety będą świeciły na nocnym niebie niemal całą noc: Jowisz przeszedł przez opozycję
9 sierpnia, Saturna zaś czeka to samo
10 października. Obie planety spotkają się we wrześniu z Księżycem tuż przed (Jowisz, 13-14 września) i tuż po (Saturn, 18 września) pełni. Po pełni, podczas której - miejmy nadzieję, że będzie nam dane to zaobserwować - tarcza Srebrnego Globu zabarwi się czerwienią.

FAZY KSIĘŻYCA

Nów 2 IX 01h52m
Pierwsza kwadra 10 IX 03h31m
Pełnia 16 IX 20h50m
Ostatnia kwadra 23 IX 15h35m