Twoja wyszukiwarka

MAGDALENA FIKUS
ODMŁADZAJĄCA KURACJA PETUNII
Wiedza i Życie nr 10/1997
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 10/1997

Fot. Paweł Słomczyński

Rynek zbytu na ozdobne kwiaty doniczkowe, balkonowe i cięte jest ogromny, ale trwałość wielu z nich pozostawia sporo do życzenia. Jak wie każdy, kto posadził sobie petunie czy surfinie na balkonie, kwitną one długo i obficie, ale pojedyncze kwiatki żyją zaledwie 1-2 dni. Zbyt szybko więdną goździki, orchidee i róża chińska, co przypisuje się ich wrażliwości na etylen. Dotychczas stosowane w ogrodnictwie związki chemiczne, hamujące syntezę etylenu, budzą coraz więcej zastrzeżeń jako potencjalnie zagrażające środowisku.

W 1993 roku z małego chwastu, często badanego przez biologów molekularnych, Arabidopsis thaliana, po raz pierwszy wyodrębniono receptor etylenu, który jest hormonem roślinnym, oraz jego gen. Tak prosty z punktu widzenia chemii związek, jak etylen, wpływa na wiele procesów fizjologicznych, w tym na kiełkowanie nasion, wydłużanie korzeni i łodyg, zawiązywanie się kwiatów, więdnięcie kwiatów i liści, dojrzewanie owoców.

Synteza etylenu w tkankach roślinnych wzrasta po zranieniu rośliny czy też pod wpływem innych stresów.

Manipulacje tą cechą roślin uprawnych mogą mieć ogromne znaczenie praktyczne. Zmutowany, nieaktywny gen receptora z Arabidopsis przeniesiono do petunii i pomidorów.

Dodatkowa atrakcyjność tego układu polega na tym, że zmutowany gen inaktywuje również własne, prawidłowe geny receptorów tych roślin. Transgeniczne petunie mają znacznie trwalsze kwiaty, a pomidory wolniej czerwienieją, mimo iż rośliny te wytwarzają endogenny etylen.

Metodami genetycznymi można wyciszyć dwa enzymy biorące udział w syntezie etylenu: syntazę i oksydazę złożonego związku chemicznego nazwanego w skrócie ACC. Jednak rośliny takie nadal reagują na etylen ze środowiska, nawet ten wytwarzany przez rosnące w sąsiedztwie inne rośliny.

Uzyskane ostatnio transgeniczne rośliny z uszkodzonym genem kodującym receptor dla etylenu budzą zrozumiałe zainteresowanie kwiaciarzy, a przy tym nie wywołują protestów konsumenckich: wszak petunii transgenicznych się nie je.

"Nature Biotechnology", 5/1997