Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
KSIĘŻYC PRZESŁONI SATURNA
Wiedza i Życie nr 10/1997
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 10/1997

Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w październiku i listopadzie 1997 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią horyzontu należy szukać wybranych gwiazdozbiorów: trzeba obrócić mapę w taki sposób, by oznaczenie kierunku świata, ku któremu jesteśmy zwróceni w danej chwili, znalazło się na dole. Wówczas gwiazdy nad tą częścią horyzontu na mapie odpowiadają gwiazdom wznoszącym się nad rzeczywistym horyzontem. Natomiast w centrum mapy znajdują się gwiazdy świecące na niebie nad naszymi głowami, czyli w zenicie.

Mapa nie zawiera wszystkich gwiazd widocznych gołym okiem, lecz kilkaset najjaśniejszych, do 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m). Gwiazdom towarzyszy wstęga Drogi Mlecznej, której delikatną poświatę można dostrzec z dala od świateł miejskich. Oprócz gwiazd na mapie można także odnaleźć Księżyc, który porusza się w pobliżu ekliptyki (drogi Słońca wśród gwiazd), przebiegającej przez konstelacje zodiaku, oraz planety: Jowisza (-2.5m) i Saturna (0.2m).

Powoli zaczynają się zbliżać dni, gdy Wenus ponownie zajaśnieje na zachodnim nieboskłonie w pełni blasku jako Gwiazda Wieczorna. W październiku planeta bogini miłości świeci jeszcze bardzo nisko nad horyzontem, niżej niż czerwony Mars; stopniowo jednak pozostaje na niebie coraz dłużej po zachodzie Słońca, wolno, ale systematycznie zwiększając swą jasność: od -4.2m na początku października do -4.7m w połowie grudnia, gdy osiągnie maksymalną jasność, przechodząc wcześniej, bo 6 listopada, przez największą elongację wschodnią (oddalając się na niebie o 47o na wschód od Słońca).

Gwieździe Wieczornej przez ostatnie miesiące br. kroku będzie starał się dotrzymać Mars. Jaśniejąc blaskiem około 1m, w połowie listopada znajdzie się na niebie bliżej horyzontu niż Wenus. Wcześniej jednak kilkakrotnie dojdzie do ciekawych koniunkcji z udziałem Czerwonej Planety. W dniach 4-6 października nad trójką: Wenus, Mars, Antares (najjaśniejsza gwiazda Skorpiona), przesunie się wąski sierp młodego Księżyca. 26 października Mars znajdzie się zaledwie 2o na północ od Wenus. A między 2 i 4 listopada powtórzy się (choć bez udziału Antaresa) sytuacja z początku października: Wenus, Mars i młody Księżyc (31 października nów).

W tym miesiącu nie zawiodą również planety-olbrzymy. Saturn 10 października znajdzie się w opozycji, osiągając maksymalną jasność 0.2m. Pięć dni później tarcza niemal pełnego Księżyca przesunie się tuż pod planetą z pierścieniami: w momencie największego zbliżenia kątowa odległość obu ciał niebieskich wyniesie 0.2o, a więc ponad dwukrotnie mniej niż średnica tarczy Srebrnego Globu. Miesiąc później - 12 listopada - Księżycowi nie uda się wyminąć Saturna: o godz. 2:35 planeta skryje się za nie oświetlonym brzegiem księżycowej tarczy!

Chociaż październik i listopad to czas ciekawszych spotkań Saturna z Księżycem, Jowisz wciąż będzie królował na nocnym niebie, świecąc jako obiekt mniej więcej 2.5m. Natomiast 11 października dojdzie do koniunkcji Jowisza z tarczą Srebrnego Globu (tuż po pierwszej kwadrze), która minie planetę boga wszystkich bogów w odległości kątowej 5o.

FAZY KSIĘŻYCA

Nów 1 X 17h51m
Pierwsza kwadra 9 X 13h22m
Pełnia 16 X 04h46m
Ostatnia kwadra 23 X 05h48m
Nów 31 X 11h01m