Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
TELESKOPY KOSMICZNE: NOWA GENERACJA
Wiedza i Życie nr 11/1997
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 11/1997

Wystrzelony w kwietniu 1990 roku Kosmiczny Teleskop Hubble'a (HST) wchodzi już w wiek średni - jego konstruktorzy przyjęli bowiem, że powinien funkcjonować 15 lat. Wprawdzie dwie udane misje naprawcze do HST (w grudniu 1993 i lutym 1997), a także dwie kolejne kuracje odmładzające na orbicie (planowane przez NASA na lata 1999 i 2002) pozwalają sądzić, że wraz z upływem czasu nie zmniejszy się wartość naukowa instrumentu, astronomowie myślą już o nowym, potężniejszym teleskopie kosmicznym.

Trzy projekty teleskopu kosmicznego nowej generacji, opracowane (od lewej do prawej) przez NASA Goddard Space Flight Center, Lockheed Martin Missiles & Space i TRW

Ryc. NASA

Plany przewidują wysłanie w przestrzeń pozaziemską około 2007 roku co najmniej czterometrowego teleskopu. Obecnie istnieją trzy konkurencyjne projekty takiego instrumentu, opracowane przez NASA Goddard Space Flight Center oraz amerykańskie firmy Lockheed Martin Missiles & Space i TRW. W wizjach Goddard Space Flight Center i TRW nowy teleskop ma lustro o średnicy 6-8 m (średnica lustra HST wynosi 2.4 m), zbudowane z kilku segmentów. Projekt Lockheeda-Martina mówi o jednym całym lustrze wielkości 6 m. Wszystkie trzy rozwiązania powinny zmieścić się w budżecie wynoszącym 500 mln dolarów.

Nowy teleskop kosmiczny zostanie prawdopodobnie umieszczony dalej od Ziemi niż HST, którego orbita przebiega w odległości około 600 km nad powierzchnią naszej planety. W ten sposób uzyska się lepszą "widoczność", a zredukowanie przeszkadzającego w obserwacjach światła Ziemi i Księżyca umożliwi obniżenie kosztów budowy i ekspedycji instrumentu: zamiast całego tubusu wystarczy osłona przeciwsłoneczna lustra. Pod uwagę bierze się zwłaszcza punkt Lagrange'a L2 w układzie Słońce-Ziemia. Wadą takiego rozwiązania jest trudniejszy dostęp do teleskopu, gdyby wymagał naprawy. Wśród najważniejszych zadań naukowych nowego teleskopu kosmicznego wymienia się gorące tematy współczesnej astronomii: badanie narodzin i ewolucji galaktyk, poszukiwanie ciemnej materii i testowanie modeli kosmologicznych, a także tropienie planet wokół innych gwiazd.