Twoja wyszukiwarka

ANDRZEJ GORZYM
NAGRODY ROKU 1997
Wiedza i Życie nr 12/1997
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 12/1997

NAGRODY NOBLA

W świecie nauki początek jesieni to emocje towarzyszące Nagrodom Nobla. W okresie poprzedzającym oficjalne ogłoszenie werdyktów coraz częściej na łamach prasy pojawiają się spekulacje, kto zdobędzie to prestiżowe wyróżnienie. W dziedzinach przyrodniczych komuś na ogół udaje się go przewidzieć, jednak w pozostałych - zwłaszcza w dziedzinie literatury - jest to zwykle niespodzianka. Tak było również w tym roku.

Laureatami Nagrody Nobla w 1997 roku zostali:

* W dziedzinie fizjologii i medycyny: Stanley B. Prusiner (55 l.) z University of California, School of Medicine (San Francisco), odkrywca prionów - białkowej substancji zakaźnej atakującej ludzi i zwierzęta, wywołującej m.in. chorobę szalonych krów.

* W dziedzinie fizyki: Steven Chu (49 l.) ze Stanford University, Claude Cohen-Tannoudji (64 l.) z College de France i École Normale Supérieure (Paryż) oraz William D. Phillips (49 l.) z National Institute of Standards and Technology (Gaithersburg, USA) za rozwój metod pułapkowania i schładzania atomów za pomocą światła laserowego.

* W dziedzinie chemii: Paul D. Boyer (79 l.) z University of California (Los Angeles) i John E. Walker (56 l.) z Medical Research Council Laboratory of Molecular Biology (Cambridge, W. Brytania) za wyjaśnienie mechanizmu enzymatycznego syntezy kwasu adenozynotrifosforowego (ATP) oraz Jens C. Scou (79 l.) z Uniwersytetu w =====----------===== rhus (Dania), odkrywca pierwszego enzymu przenoszącego jony, m.in. sodu. Dwaj pierwsi laureaci otrzymali do spółki połowę nagrody, trzeci - drugą połowę.

* W dziedzinie ekonomii: Robert C. Merton (53 l.) z Harvard University (Cambridge, USA) i Myron S. Scholes (56 l.) ze Stanford University za opracowanie w latach siedemdziesiątych metody wyceny instrumentów pochodnych ze szczególnym uwzględnieniem opcji.

* W dziedzinie literatury: Dario Fo (71 l.), włoski dramaturg (także reżyser i aktor), za twórczość, która - jak napisano w uzasadnieniu - naśladując średniowiecznych błaznów, piętnuje władzę i przywraca godność upośledzonym.

* Pokojową Nagrodę Nobla przyznano International Campaign to Ban Landmines (międzynarodowej kampanii na rzecz zakazu produkcji i stosowania min przeciwpiechotnych) i jej koordynatorce Jody Williams, 47-letniej Amerykance.

Wartość tegorocznych nagród wynosi 7.5 mln koron szwedzkich (około 1 mln dolarów). W najbliższych numerach "Wiedzy i Życia" przedstawimy nagrodzone osiągnięcia i ich twórców.

POLSKIE NOBLE

Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznaje od 1992 roku w czterech dziedzinach nagrody polskim uczonym, których prace zapewniają naszemu krajowi należne miejsce w świecie. Laureatami tegorocznej nagrody zostali:

* W dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych: prof. Andrzej Paczkowski (59 l.) z Instytutu Studiów Politycznych PAN za książkę Pół wieku dziejów Polski 1939-1989.

* W dziedzinie nauk przyrodniczych i medycznych: prof. Ryszard Gryglewski (65 l.) z Katedry Farmakologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego za cykl badań nad regulacją tromborezystencji. Dotyczą one udziału ściany naczyń krwionośnych, a dokładniej ich śródbłonka w obronie przed powstawaniem zakrzepów towarzyszących miażdżycy.

* W dziedzinie nauk ścisłych: prof. Tomasz Łuczak (34 l.) z Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu za prace nad teorią losowych struktur dyskretnych.

* W dziedzinie nauk technicznych: prof. Antoni Rogalski (46 l.) z Instytutu Fizyki Technicznej Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie za prace nad detektorami promieniowania podczerwonego z wykorzystaniem potrójnych związków półprzewodnikowych.

Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej jest najpoważniejszą nagrodą naukową w Polsce. Jej wysokość wynosi w tym roku 35 tys. zł.

KONKURS MŁODYCH NAUKOWCÓW

We wrześniu odbył się w Mediolanie finał IX Konkursu Prac Młodych Naukowców Unii Europejskiej. Przypomnijmy, że mogą w nim rywalizować uczniowie i studenci w wieku 15-21 lat, wyłonieni w odpowiednich eliminacjach krajowych. W poprzednich dwóch edycjach konkursu Polacy odnieśli sukces: dwa lata temu zdobyli trzecią, a przed rokiem drugą i trzecią nagrodę. Tym razem nasz kraj reprezentowali: Piotr Malanowski (absolwent IV LO w Białymstoku) z pracą Fauna kopalna - stanowisko w Ogrodnikach, Kamil Trojan (absolwent II LO w Głogowie) z pracą Własności modeli galaktyk z płaskimi krzywymi rotacji oraz Donald Włodkowic (student I roku Wydziału Biologii Uniwersytetu Poznańskiego) z pracą Rola skójki malarskiej w biomonitoringu skażeń wód zbiornika retencyjnego należącego do wysypiska śmieci w Suchym Lesie. Niestety, tym razem Polakom się nie poszczęściło.

Trzy pierwsze równorzędne nagrody (po 5 tys. ECU) przyznano: irlandzkim dziewczętom F. Fraser, C. McGoldrick i E. MCQuillan za pracę Odkrywanie tajemnic rozkładu materii organicznej, Niemcowi E. Hubnerowi za pracę Trwałe samoprzewodzące polimery i dwóm Szwajcarom - Ch. Lippunerowi
i A. Wutrichowi za pracę Mechanizm trawienia u roślin mięsożernych. Oprócz tego przyznano trzy drugie nagrody (po 3 tys. ECU) i sześć trzecich (po 1.5 tys. ECU).

W przyszłym roku finał konkursu odbędzie się w Portugalii. Regulamin polskich eliminacji zamieściliśmy w "WiŻ" nr 8/1997, można go również znaleźć w listopadowym "Świecie Nauki". Termin zgłaszania prac upływa 15 lutego 1998 roku.