Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
WIGILIJNA WENUS
Wiedza i Życie nr 12/1997
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 12/1997

Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w grudniu 1997 i styczniu 1998 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią horyzontu należy szukać wybranych gwiazdozbiorów: trzeba obrócić mapę w taki sposób, by oznaczenie kierunku świata, ku któremu jesteśmy zwróceni w danej chwili, znalazło się na dole. Wówczas gwiazdy nad tą częścią horyzontu na mapie odpowiadają gwiazdom wznoszącym się nad rzeczywistym horyzontem. Natomiast w centrum mapy znajdują się gwiazdy świecące na niebie nad naszymi głowami, czyli w zenicie.

Mapa nie zawiera wszystkich gwiazd widocznych gołym okiem, lecz kilkaset najjaśniejszych, do 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m). Gwiazdom towarzyszy wstęga Drogi Mlecznej, której delikatną poświatę można dostrzec z dala od świateł miejskich. Oprócz gwiazd na mapie można także odnaleźć Księżyc, który porusza się w pobliżu ekliptyki (drogi Słońca wśród gwiazd), przebiegającej przez konstelacje zodiaku, oraz Saturna (0.7m).

W wigilijny wieczór - oby był pogodny - pierwszą gwiazdkę powinniśmy wypatrzyć najszybciej nad południowo-zachodnim horyzontem: będą tam świeciły aż trzy planety. Najjaśniejsza z nich, Wenus, osiągnie maksimum swego blasku: -4.7m, właśnie w grudniu. Wciąż bardzo jasny będzie Jowisz: -2.1m, nieco gorzej wypadnie czerwonawy Mars, osiągając "tylko" 1.3m. Gdybyśmy jednak mieli zasłoniętą tę część nieboskłonu, sygnału do rozpoczęcia świątecznej kolacji można poszukać nieco wyżej, nad południowo-
-wschodnim fragmentem horyzontu: jaśniał tam będzie blaskiem 0.7m Saturn. Położenie jasnych obiektów na niebie 24 grudnia 45 minut po zachodzie Słońca prezentuje nieduża okrągła mapka (obok). Oprócz planet można na niej znaleźć najjaśniejsze gwiazdy: Wegę (0m), Kapellę (0.1m), Altaira (0.8m) i Deneba (1.3m).

Trójkę planet - Wenus, Jowisza i Marsa - warto śledzić nie tylko w wigilijny wieczór. Ich efektowny taniec trwał będzie przez cały grudzień, a od czasu do czasu przyłączy się do planet wąski sierp Księżyca.

Z ciekawszych konfiguracji wymienić należy: wędrówkę Księżyca w pierwszych dniach grudnia od Marsa do Jowisza, koniunkcję Wenus i Marsa 22 grudnia (planety znajdą się na niebie w odległości 1o, czyli dwóch średnic kątowych tarczy Srebrnego Globu) oraz spotkanie Księżyca z Wenus w sylwestrowy wieczór: planeta znajdzie się tylko 0.5o poniżej księżycowego sierpa!

W grudniu nieco uwagi warto również poświęcić planecie z pierścieniami. Po zachodzie Słońca 8-9 grudnia Saturn będzie świecił na południowo-wschodnim nieboskłonie w towarzystwie dopełniającego się Księżyca (dzień-dwa po pierwszej kwadrze). Do znacznie efektowniejszego spotkania Saturna z tarczą Srebrnego Globu dojdzie 5 stycznia 1998 roku; planeta znajdzie się tylko 2o od Księżyca w pierwszej kwadrze.

W październiku, kiedy kończę pisać ten odcinek Nieba za oknem, wszyscy zapowiadają srogą zimę 1997/98. Życząc Czytelnikom dużo śniegu, mrozu niezbyt mroźnego i Wesołych Świąt, przypominam jednocześnie, że ta jedna jedyna prawdziwa zima (bo astronomiczna) przyjdzie w tym roku 21 grudnia o godzinie 21:07.

FAZY KSIĘŻYCA

Pierwsza kwadra 7 XII 07h09m
Pełnia 14 XII 03h37m
Ostatnia kwadra 21 XII 22h43m
Nów 29 XII 17h56m