Twoja wyszukiwarka

JÓZEF DULAK
NO I CO CZYLI DOBROCZYNNE GAZY
Wiedza i Życie nr 4/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 4/1998

Tlenek azotu (NO) i tlenek węgla (CO) to krótko żyjące cząsteczki pełniące ważne funkcje biologiczne. Gazy te wytwarzane są przez dwie grupy enzymów: trzy syntazy tlenku azotu oraz dwie oksygenazy hemowe. Rola NO jest znacznie lepiej poznana aniżeli CO - tlenek azotu uczestniczy w utrzymaniu prawidłowego napięcia ściany naczyń, zapobiega przyleganiu krwinek do ściany i powstawaniu blaszki miażdżycowej. W układzie nerwowym NO jest neurotransmiterem, pełni ponadto niespecyficzne funkcje obronne, chroniąc organizm przed pasożytami, bakteriami, a być może i wirusami. Tlenek węgla jest bardziej zagadkowy - wiadomo, iż podobnie jak NO może powodować rozszerzanie się niektórych naczyń krwionośnych, zapobiega zlepianiu się płytek krwi, a tym samym tworzeniu się zakrzepów, a także hamuje podziały komórek mięśni gładkich ściany naczyń. Przypuszcza się, iż dzięki temu także i CO jest substancją przeciwmiażdżycową.

Ostatnie badania zespołu Salomona Snydera oraz Susumu Tonegawy z John Hopkins University w Baltimore dostarczają nowych ciekawych informacji o funkcji tych gazów. Wykazali oni, iż myszy z wyłączonymi genami jednej z postaci syntazy NO oraz oksygenazy hemowej są mniej wrażliwe na sygnały nerwowe regulujące rozkurczanie się jelit.

Działanie NO i CO produkowanych przez te enzymy związane jest z pobudzeniem syntezy specjalnego przekaźnika sygnałów, tzw. cyklicznego GMP (cGMP), gdyż myszy z wyłączonymi genami miały o niemal połowę zmniejszony poziom tej substancji. Wyniki innych badań świadczą ponadto, iż może istnieć związek między wydzielaniem CO i NO.

Okazuje się więc, iż niebezpieczne gazy, obecne na przykład w dymie tytoniowym, należą do grupy neurotransmiterów, regulujących ważne funkcje organizmu. Oczywiście, z tych odkryć nie należy wyciągać wniosku, że palenie papierosów zwiększa przekazywanie sygnałów nerwowych.

O podobnych zagadnieniach przeczytasz w artykułach:
(05/98) SERCE W RĘKACH GENETYKÓW
(07/98) Z VIAGRĄ NA SZCZYTY