Twoja wyszukiwarka

JOANNA KOMOROWSKA
SZÓSTY ZMYSŁ
Wiedza i Życie nr 4/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 4/1998

Już od lat wiadomo, że pewne organizmy, a wśród nich wiele ptaków oraz niektóre owady, potrafią odczuwać zmiany pola magnetycznego i wykorzystują tę umiejętność podczas nawigacji. Jak dotąd, nikt jednak nie był w stanie wykazać, jak ten proces zachodzi. Dopiero pod koniec 1996 roku zespołowi naukowców z University of Auckland w Nowej Zelandii udało się dowieść istnienia odpowiedniego zmysłu i tym samym uciszyć głosy sceptyków nie dowierzających wcześniejszym obserwacjom.

Podstawą zmysłu magnetycznego, odkrytego przez Nowozelandczyków u pstrąga z gatunku Oncorhynchus mykiss, są specyficzne receptory oraz drogi sensoryczne. Rolę magnetycznych "czujników" spełniają, jak się okazuje, niektóre komórki nabłonka węchowego, a o ich nietypowej roli receptorowej decydują upakowane we wnętrzu drobinki minerału magnetytu. Badacze wykazali ponadto, że pstrągi, choć wydają się zupełnie niewrażliwe na kierunek pola, uczą się zauważać nawet bardzo niewielkie różnice w jego sile.

Już sama wiedza o sile pola magnetycznego powinna być wystarczająco precyzyjnym drogowskazem dla organizmów odbywających dalekie podróże międzykontynentalne, skoro, jak wiadomo, geomagnetyzm zależy od szerokości geograficznej - pole nasila się przy biegunach, słabnie zaś w okolicach równika. W magnetyczne kompasy podobne do tych zauważonych u pstrągów wyposażone są więc niewątpliwie także przelotne ptaki oraz kręgowce słonowodne, na przykład żółwie morskie. Niektórzy badacze nie wykluczają nawet możliwości istnienia tego niecodziennego zmysłu u człowieka, w którego mózgu również wykryto obecność kryształków magnetytu.

"Nature", 6658/1997

O podobnych zagadnieniach przeczytasz w artykułach:
(09/97) SUPERBROŃ XX WIEKU
(04/98) Z CEBULĄ NA BAKTERIE
(12/98) AROMATYCZNE, SMACZNE I ZDROWE