Twoja wyszukiwarka

JAROSŁAW WŁODARCZYK
GDZIE WZROK NIE SIĘGA
Wiedza i Życie nr 5/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 5/1998

Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w marcu i kwietniu 1998 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią horyzontu należy szukać wybranych gwiazdozbiorów: trzeba obrócić mapę w taki sposób, by oznaczenie kierunku świata, ku któremu jesteśmy zwróceni w danej chwili, znalazło się na dole. Wówczas gwiazdy nad tą częścią horyzontu na mapie odpowiadają gwiazdom wznoszącym się nad rzeczywistym horyzontem. Natomiast w centrum mapy znajdują się gwiazdy świecące na niebie nad naszymi głowami, czyli w zenicie.

Mapa nie zawiera wszystkich gwiazd widocznych gołym okiem, lecz kilkaset najjaśniejszych, do 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m). Gwiazdom towarzyszy wstęga Drogi Mlecznej, której delikatną poświatę można dostrzec z dala od świateł miejskich. Oprócz gwiazd na mapie można także odnaleźć Księżyc, który porusza się w pobliżu ekliptyki (drogi Słońca wśród gwiazd), oraz Plutona, chociaż tej planety nie sposób dojrzeć bez pomocy teleskopu.

Maj to - jak powszechnie wiadomo - miesiąc soczystej zieleni, kwitnących kasztanów, maturzystów i zakochanych (niekoniecznie w tej kolejności). I nie trzeba specjalnie wytężać wzroku, by dostrzec te wszystkie elementy. Rzecz ma się zupełnie inaczej z najdalszą planetą Układu Słonecznego, Plutonem: bez dobrego teleskopu nie sposób go zaobserwować. W maju tego roku nadarzy się jednak szczególna okazja, gdyż Pluton znajdzie się w tym miesiącu (dokładnie: 28 maja) w opozycji, czyli będzie świecił najjaśniej, jak tylko jest to możliwe, osiągając jasność 13.7m. Prezentowane mapki ułatwią wszystkim wyposażonym w teleskopy (o średnicy lustra co najmniej 15 cm) śledzenie ruchu Plutona na tle gwiazd. Punktem orientacyjnym powinna być gwiazda y Oph (Wężownika), mająca jasność 5m. Najdokładniejsza z mapek zawiera gwiazdy do 14m.

Majowe niebo nie jest, oczywiście, tylko dla szczęśliwych posiadaczy teleskopów. Na porannym nieboskłonie będzie można podziwiać przed wschodem Słońca pnącego się w górę Jowisza (-2.2m), powoli "odbijającą się" od horyzontu Wenus (-4m) oraz - w ostatnim tygodniu miesiąca - Saturna (0.6m). 21-22 maja do planet dołączy ginący Księżyc: trzy dni przed nowiem.

FAZY KSIĘŻYCA

Pierwsza kwadra 3 V 12h04m
Pełnia 11 V 16h29m
Ostatnia kwadra 19 V 06h35m
Nów 25 V 21h32m