Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
NIEBO ZA OKNEM
Wiedza i Życie nr 7/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 7/1998

NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 LIPCA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 LIPCA O 23:00, 30 LIPCA O 22:00 I 15 SIERPNIA O 21:00)

Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki. Zaznaczono na niej również opisany na sąsiedniej stronie Obiekt miesiąca, znajdujące się aktualnie na wieczornym niebie planety oraz kilka położeń Księżyca, który szybko przesuwa się na tle gwiazdozbiorów zodiaku. Przystępując do obserwacji, trzeba obrócić mapkę w taki sposób, aby oznaczenie strony świata, ku której jesteśmy zwróceni, znalazło się na dole. Gwiazdy na dole mapki odpowiadają wówczas gwiazdom widocznym nad rzeczywistym horyzontem. W centrum mapki znajdują się gwiazdy świecące wprost nad naszymi głowami, czyli w zenicie. Zarówno Drogę Mleczną, jak i słabe gwiazdy widać jedynie przy dużej przejrzystości powietrza, z dala od świateł miejskich. Do zaobserwowania Urana, Neptuna, mgławic, gromad gwiazdowych i galaktyk potrzebna jest silna lornetka lub niewielki teleskop. Plutona można dojrzeć tylko przez teleskop o średnicy zwierciadła co najmniej 15 cm.

Czwartego lipca Ziemia osiąga aphelium (najdalej położony od Słońca punkt swej orbity). Jej odległość od Słońca jest wtedy większa o 2.5 mln km od odległości średniej i o 5 mln km od odległości minimalnej (osiąganej na przełomie grudnia i stycznia).

Z początkiem lata do Plutona, który jeszcze przed miesiącem wędrował samotnie przez wieczorne niebo, zaczynają dołączać inni członkowie słonecznej rodziny. Na południowym wschodzie, w gwiazdozbiorze Koziorożca, można spróbować odnaleźć niepozorną parę złożoną z Urana i Neptuna. 23 li-pca Neptun osiąga opozycję. Jego odległość od Ziemi maleje wtedy do 30.14 jednostek astronomicznych (około 4 godzin świetlnych), zaś jego jasność sięga 7.8m (co oznacza, że świeci on ponad trzydzieści razy słabiej niż najsłabsze z gwiazd umieszczonych na naszej okrągłej mapce). Niemal dokładnie po przeciwnej stronie nieba, tuż po zachodzie Słońca, co wieczór ukazuje się na krótko Merkury. W pierwszej połowie miesiąca jego odległość kątowa od Słońca systematycznie wzrasta i 16 lipca osiąga wartość maksymalną (27o). Ze względu na nieustannie słabnący blask Merkurego warunki obserwacji są jednak coraz trudniejsze.

Jowisz i Księżyc 14 lipca o północy

Tuż przed północą wschodzi Jowisz, którego aż do białego świtu widać jako bardzo jasny obiekt (-2.5m) świecący w gwiazdozbiorze Ryb. Najjaśniejszą planetą porannego nieba (-3.9m) jest jednak nie on, lecz wschodząca 2.5 godziny później Wenus, widoczna na tle gwiazdozbioru Byka w niewielkiej odległości od Aldebarana. W połowie odległości między Jowiszem i Wenus, na granicy gwiazdozbiorów Ryb i Barana, świeci słaby w porównaniu z tą parą Saturn (0.7m). W drugim tygodniu lipca do Jowisza, Wenus i Saturna dołącza Mars (1.5m), który wynurza się z poświaty słonecznej jako niepozorna czerwona gwiazda tkwiąca między rogami Byka.

Późnym wieczorem 14 lipca Księżyc wsuwa się między Ziemię i Jowisza. Na Nowej Zelandii i na Antarktydzie jego tarcza zakrywa Jowisza; w Polsce mija go w odległości 1.8o (mapka). Do największego zbliżenia dochodzi niestety wtedy, gdy i Jowisz i Księżyc schowane są jeszcze pod horyzontem. Pozostałe z lipcowych przejść Księżyca (20 lipca o drugiej nad ranem obok Aldebarana i 25 lipca tuż po zachodzie Słońca obok Regulusa) wyglądają w Polsce jeszcze mniej efektownie.

W nocy z 28 na 29 li- pca swe maksimum osiąga rój Delta-Akwarydów. Nie jest on
jednak zbyt obfity i liczba związanych z nim meteorów nie przekracza trzydziestu na godzinę (średnio obserwuje się ich kilkakrotnie mniej). Prócz nich w końcu miesiąca pojawiają się pierwsze meteory ze sławnego i bardzo obfitego roju Perseidów, którego maksimum przypada na początek drugiej dekady sierpnia.

FAZY KSIĘŻYCA

Pierwsza kwadra 1 VII 20h43m
Pełnia 9 VII 18h01m
Ostatnia kwadra 16 VII 17h13m
Nów 23 VII 15h44m