Twoja wyszukiwarka

MAGDALENA PECUL
CZYŻBY NOWE NADPRZEWODNIKI TEMPERATUROWE
Wiedza i Życie nr 8/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/1998

Rekord w dziedzinie nadprzewodnictwa wysokotemperaturowego (164 K pod ciśnieniem), ustanowiony pięć lat temu, należy do substancji z grupy nadprzewodników ceramicznych - tlenku rtęciowo-barowo-wapniowo-miedziowego. Mowa tutaj oczywiście o dobrze potwierdzonych nadprzewodnikach - nie bez powodu kilka lat temu przez analogię do UFO wymyślono pojęcie USO (Unidentified Superconducting Objects - Niezidentyfikowane Obiekty Nadprzewodzące).

Nadprzewodniki ceramiczne można sobie wyobrazić jako ułożone jedna na drugiej płaszczyzny CuO2, w których zachodzi nadprzewodnictwo; przedzielone są one warstwami tlenu. Od ponad dziesięciu lat trwa zatem intensywne badanie związków warstwowych, w nadziei, iż trafi się na inne nadprzewodniki wysokotemperaturowe, lecz nie tak kruche i łatwo korodujące, jak tlenki barowo-miedziowe.

Ostatnio odkryte nadprzewodnictwo poniżej 25.5 K w warstwowym azotku hafnu domieszkowanym chlorem może okazać się poważnym postępem w tych poszukiwaniach. Substancja ta przypomina budową nadprzewodzące tlenki miedzi, lecz tu warstwy tworzą kolejno Hf-N-N-Hf i ciasno upakowany chlor. 25.5 Knie jest specjalnie imponującą temperaturą krytyczną.

Domieszkowanemu azotkowi hafnu daleko do "Świętego Graala" chemii nadprzewodników - trwałego nadprzewodnika o temperaturze krytycznej powyżej temperatury wrzenia azotu 77 K i do przewodzących w takich temperaturach, lecz mało stabilnych rekordzistów. Ciekawy to jednak przypadek, jeśli chodzi o teorię nadprzewodnictwa: dwa lata temu doniesiono o nadprzewodnictwie ZrNCl o bardzo podobnej strukturze, lecz tam temperatura krytyczna była znacznie niższa, mianowicie 13 K - i właściwie nie wiadomo dlaczego.

"Nature", 6676/1998