Twoja wyszukiwarka

MAGDALENA PECUL
CHEMICZNE KNEDLE
Wiedza i Życie nr 8/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/1998

Nazwą czeskiej narodowej potrawy ochrzczono nowy rodzaj polimerowych cząsteczek, składają cych się z polimerowej, rozpuszczalnej w wodzie otoczki- "ciasta" i nierozpuszczalnego "nadzienia". Po raz pierwszy zsyntetyzowano knedle w 1996 roku w Washington University, a ostatnio poczyniono spore postępy w kontroli ich rozmiaru i składu "ciasta" oraz "nadzienia".

Chemiczne knedle wywodzą się ze spontanicznie powstających struktur pewnego rodzaju polimerów. Polimery, których jeden koniec jest hydrofilowy (z grupą polarną), a drugi hydrofobowy (na ogół z łańcuchem węglowodorowym), tworzą w wodzie tzw. micele, czyli okrągłe kłębki z grupami polarnymi na zewnątrz, a niepolarnymi schowanymi do środka. Knedle to takie micele, ale utrwalone wiązaniami pomiędzy łańcuchami polimerowymi. Średnica ich waha się od kilku do kilkudziesięciu nanometrów, a najbardziej frapującą cechą jest możliwość wydrążenia części "nadzienia" i wypełnienia ich inną substancją - powiedzmy, lekami lub DNA do terapii genowej.

Karen Wooley z Washington University używała początkowo do syntezy knedli polistyrenu, obecnie przeszła na poliizopren - giętki polimer z dużymi możliwościami tworzenia dodatkowych wiązań, zbliżony strukturą do wielu związków naturalnych. Dalsze plany to zastosowanie polimerów degradowalnych, co pozwoli na kontrolowane uwalnianie zawartości knedla po upływie danego czasu - od kilku minut do kilku miesięcy. A skąd pochodzi swojska, kulinarna nazwa tych nanocząsteczek? Wymyślił ją pracujący w Washington University Polak, Tomasz Kowalewski, gdy zobaczył "knedle" pod mikroskopem AFM (atomic force microscope).

Eurekalert (Internet)