Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
NIEBO ZA OKNEM
Wiedza i Życie nr 8/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/1998

NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 SIERPNIA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 SIERPNIA O 23:00, 30 SIERPNIA O 22:00 I 15 WRZEŚNIA O 21:00)

Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki. Zaznaczono na niej również opisany na sąsiedniej stronie Obiekt miesiąca, znajdujące się aktualnie na wieczornym niebie planety oraz kilka położeń Księżyca, który szybko przesuwa się na tle gwiazdozbiorów Zodiaku. Przystępując do obserwacji, trzeba obrócić mapkę w taki sposób, aby oznaczenie strony świata, ku której jesteśmy zwróceni, znalazło się na dole. Gwiazdy na dole mapki odpowiadają wówczas gwiazdom widocznym nad rzeczywistym horyzontem. W centrum mapki znajdują się gwiazdy świecące wprost nad naszymi głowami, czyli w zenicie. Zarówno Drogę Mleczną, jak i słabe gwiazdy widać jedynie przy dużej przejrzystości powietrza, z dala od świateł miejskich. Do zaobserwowania Urana, Neptuna, mgławic, gromad gwiazdowych i galaktyk potrzebna jest silna lornetka lub niewielki teleskop. Plutona można dojrzeć tylko przez teleskop o średnicy zwierciadła co najmniej 15 cm.

Sierpień przynosi nam wiele atrakcji. Przede wszystkim na wieczornym niebie widać wszystkie planety zewnętrzne prócz Marsa. Początek miesiąca jest okresem wyjątkowo korzystnym dla obserwacji Urana, który 3 sierpnia znajduje się w opozycji i osiąga jasność 5.7m. Osoby obdarzone dobrym wzrokiem mogą spróbować dostrzec go na czystym i ciemnym niebie bez pomocy przyrządów optycznych (próby należy przeprowadzać po zachodzie Księżyca). Jasność zbliżającego się powoli do opozycji Jowisza sięga obecnie 2.7m. Coraz jaśniej świeci również Saturn (na początku sierpnia 0.4m; w końcu sierpnia 0.2m). 8 sierpnia ma miejsce półcieniowe, a więc niestety praktycznie niedostrzegalne, zaćmienie Księżyca. 12 sierpnia osiąga swe maksymalne natężenie rój Perseidów. Tworzące go odpryski komety Swifta-Tuttle'a obiegają Słońce raz na 120 lat i wdzierają się w atmosferę Ziemi z prędkością około 60 km/s. Ponieważ jest to jeden z najobfitszych rojów meteorów, można spodziewać się nawet do stu jasnych "spadających gwiazd" w ciągu godziny (pięć lat temu, gdy kometa Swifta-Tuttle'a znajdowała się blisko Słońca, liczba meteorów obserwowanych w ciągu godziny wzrosła do 500).

Mars i Wenus 5 sierpnia w Bliźniętach. Księżyc i Jowisz 16 sierpnia w Byku

Nie mniej efektownie przedstawia się niebo poranne. Oprócz widocznych przez całą noc Jowisza i Saturna świecą na nim Wenus i Mars, które układają się w ciasną parę na tle gwiazdozbioru Bliźniąt. 5 sierpnia odległość kątowa między nimi maleje do zaledwie 0.8°. Uroku temu spotkaniu dodaje bliskie sąsiedztwo Kastora i Polluksa (mapka). 11 sierpnia nad ranem Księżyc zbliża się na 1.5° do Jowisza, zaś niespełna cztery doby później, po przewędrowaniu przez Hiady, "ociera się" o Aldebarana, mijając go w odległości 0.5°. Świeci wtedy wprost nad głową dopiero co wynurzonego spod horyzontu Oriona (mapka). W drugiej połowie miesiąca na porannym niebie pojawia się Merkury, który na przełomie sierpnia i września zwiększa jasność do -0.1m i osiąga największą odległość kątową od Słońca (18°). W pobliżu Merkurego znajduje się bardzo jasna (-3.9m) Wenus. Obie planety przebywają w gwiazdozbiorze Lwa.

22 sierpnia dochodzi do obrączkowego zaćmienia Słońca, które można obserwować w południowo-wschodniej Azji i w Australii oraz na wyspach Nowej Zelandii i zachodniego Pacyfiku. Pas zaćmienia obrączkowego przebiega m.in. przez Sumatrę, Malezję i Borneo.

FAZY KSIĘŻYCA

Pełnia 8 VIII 04h10m
Ostatnia kwadra 14 VIII 21h48m
Nów 22 VIII 04h04m
Pierwsza kwadra 30 VIII 07h06m