Twoja wyszukiwarka

BARBARA PRATZER
PIĘKNE TRUCICIELKI
Wiedza i Życie nr 9/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 9/1998

Wśród przyczyn ostrych zatruć szkodliwe substancje pochodzenia roślinnego znajdują się na dalszym miejscu, może z wyjątkiem
grzybów, zwłaszcza muchomora sromotnikowego, które co roku zbierają śmiertelne żniwo. Mimo to warto co nieco wiedzieć o trucicielach z lasu i ogrodu, przede wszystkim dlatego, że po piękne, barwne jagody, kwiaty czy liście nader chętnie sięgają dzieci. Rodzice zaś często nie wiedzą, czy te dziecięce eksperymenty są groźne dla zdrowia, a jeśli nawet potrafią rozpoznać trujące rośliny, nie bardzo sobie radzą z udzieleniem właściwej pierwszej pomocy. Co gorsza, nie wiadomo skąd mieliby tę wiedzę czerpać, bo upłynęło już wiele lat od wydania książki pod redakcją M. Henneberg i E. Skrzydlewskiej, traktującej o zatruciach grzybami i roślinami wyższymi.

Z tym większym uznaniem powitać wypada pracę Piotra R. Burdy, toksykologa z bogatym doświadczeniem klinicznym, zatytułowaną Zatrucia ostre grzybami i roślinami wyższymi, która niedawno ukazała się nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN. W zamyśle autora miał to być poradnik skonstruowany w taki sposób, żeby mogli z niego korzystać i specjaliści, i medyczni laicy, co nie jest przecież zadaniem łatwym.

Doktorowi Burdzie udało się. Książka zawiera jasne, zrozumiałe dla wszystkich rady, jak rozpoznać zatrucie, jak pomóc choremu, zanim przybędzie wykwalifikowana pomoc, jakie zabezpieczyć ślady ułatwiające później postawienie diagnozy, ale także fachowe wskazówki dla lekarza, który jako pierwszy zajmie się pacjentem oraz lekarza w szpitalu. Dla przykładu, podano, jakie badania laboratoryjne należy przeprowadzić w przypadku zatrucia każdą konkretną rośliną, bo rozmaitość jest tu wielka - od braku specyficznych badań, do kilkunastu bardzo specjalistycznych, jak przy zatruciu zimowitem jesiennym - i lekarz nie zajmujący się na co dzień zatruciami niekoniecznie musi mieć tę wiedzę w małym palcu. Z identyfikacją truciciela też nie powinno być problemów, a to dlatego, że książka ma również walor atlasu-przewodnika, który dostarcza dokładnych informacji o cechach, występowaniu i trujących częściach ponad 100 gatunków roślin spotykanych w Polsce.

Przejrzyste ujęcie tematu to podstawowy warunek pozytywnej oceny tego rodzaju przedsięwzięć wydawniczych. Książka Piotra Burdy spełnia ten warunek. Zatruciom grzybami i roślinami wyższymi autor poświęcił odrębne rozdziały. W części ogólnej każdy z nich zawiera informacje o istocie trującego działania różnych grup roślin, o zasadach postępowania przedlekarskiego; omawia prawidłowe działanie lekarza, który musi równocześnie walczyć z różnymi niebezpiecznymi objawami zatrucia, wreszcie podaje metody leczenia specyficznego, zresztą bardzo ograniczone. Poszukiwanie sprawcy zatrucia ułatwia podział roślin według kryterium ich występowania. W oddzielne zbiorki zebrano grzyby, rośliny dziko rosnące, spotykane w ogrodach i parkach, domowe rośliny ozdobne i rośliny uprawne, a poruszanie się po tej części książki dodatkowo ułatwiają odpowiednie tabele oraz indeks nazw polskich i łacińskich.

Warto też zaakcentować piękną szatę graficzną i staranność redaktorską. Barwne zdjęcia, przede wszystkim autorstwa Anny i Pawła Słomczyńskich oraz Wiktora Pawłowskiego, sprawiają, iż tę pozycję przyjemnie wziąć do ręki. Wielka szkoda, że w kilkunastu przypadkach poprzestano na słownym opisie rośliny, rezyg-nując z fotografii. Zdarzyło się m.in. w przypadku borowika grubotrzonowego, ponurego i szatańskiego, blekotu pospolitego czy sałaty jadowitej. Do tej pory nie wiedziałam, jak te rośliny wyglądają, i nadal nie mam pojęcia. I to jest właściwie jedyna rzecz, która mi się w tym pięknym i pożytecznym poradniku nie podoba.

Niech ta książka chroni ludzkie zdrowie i życie - napisał we wstępie dr Janusz Szajewski, długoletni szef Stołecznego Ośrodka Ostrych Zatruć. Warto, żeby ją mieli pod ręką lekarze, rodzice, nauczyciele, grzybiarze i miłośnicy roślin.

Piotr R. Burda, Zatrucia ostre grzybami i roślinami wyższymi, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.