Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
NIEBO ZA OKNEM
Wiedza i Życie nr 9/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 9/1998

NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 WRZEŚNIA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 WRZEŚNIA O 23:00, 30 WRZEŚNIA O 22:00 I 15 PAŹDZIERNIKA O 21:00)

Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m ), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki. Zaznaczono na niej również opisany na sąsiedniej stronie Obiekt miesiąca, znajdujące się aktualnie na wieczornym niebie planety oraz kilka położeń Księżyca, który szybko przesuwa się na tle gwiazdozbiorów Zodiaku. Przystępując do obserwacji, trzeba obrócić mapkę w taki sposób, aby oznaczenie strony świata, ku której jesteśmy zwróceni, znalazło się na dole. Gwiazdy na dole mapki odpowiadają wówczas gwiazdom widocznym nad rzeczywistym horyzontem. W centrum mapki znajdują się gwiazdy świecące wprost nad naszymi głowami, czyli w zenicie. Zarówno Drogę Mleczną, jak i słabe gwiazdy widać jedynie przy dużej przejrzystości powietrza, z dala od świateł miejskich. Do zaobserwowania Urana, Neptuna, mgławic, gromad gwiazdowych i galaktyk potrzebna jest silna lornetka lub niewielki teleskop. Plutona można dojrzeć tylko przez teleskop o średnicy zwierciadła co najmniej 15 cm.

Wieczorne wrześniowe niebo jest przecięte niemal dokładnie na pół wstęgą Drogi Mlecznej, która wynurza się spod horyzontu na północnym wschodzie i niknie pod nim na południowym zachodzie. Pod wielkim czworobokiem Pegaza, w gwiazdozbiorze Ryb, świecą Jowisz i Saturn. Najsłabsze z wieczornych planet, Uran i Neptun, goszczą w gwiazdozbiorze Koziorożca.

Merkury, Wenus, Mars i Regulus w dniach 7-11 września; te same obiekty i Księżyc 18 września

Prawdziwie interesujące spektakle rozgrywają się na niebie porannym. W dniach od 7 do 11 września w pobliżu Regulusa odbywa się taniec pary Merkury-Wenus (-1m i -3.9m; mapka), któremu z niewielkiej odległości przygląda się Mars (1.7m.). Jakby tego było mało, również 7 września, tyle że po przeciwnej stronie nieba, Księżyc w pełni mija Jowisza w odległości jednego stopnia. 12 września nasz satelita dociera do Aldebarana, by przesunąć się obok niego w odległości zaledwie 0.4°. Do największego zbliżenia dochodzi jednak dopiero tuż przed południem. W chwili wschodu Słońca odległość między Księżycem i Aldebaranem jest jeszcze nieinteresująco duża (2.5°). 18 września w równie niefortunny sposób przebiega spotkanie Księżyca z Regulusem. Tym razem warto jednak wstać tuż przed wschodem Słońca i spojrzeć na wschodnią stronę nieba, na której w niewielkich odległościach od siebie świecą Merkury, Wenus, Mars, Regulus i wąziuteńki sierp Księżyca (mapka).

Szóstego września Księżyc chowa się w stożku półcienia Ziemi. Zjawisko to można obserwować tylko w obu Amerykach i na obszarze Pacyfiku. Nie tracimy jednak wiele, ponieważ zmiana jasności Księżyca jest praktycznie niedostrzegalna gołym okiem. Szesnastego września przypada opozycja Jowisza, który osiąga wtedy jasność -2.9m. Astronomiczna jesień rozpoczyna się 23 września o 7:37. Prasa codzienna skomentuje to zapewne stwierdzeniem: Słońce wstępuje w znak Wagi. W gwiazdozbiorze Wagi szukalibyśmy go jednak na próżno: nasza gwiazda dzienna będzie wtedy spokojnie wędrować przez gwiazdozbiór Panny. Skąd to zamieszanie? Ano stąd, że matka chrzestna znaków Zodiaku, astrologia, ignoruje zjawisko precesji, którym zajmiemy się w niedalekiej przyszłości.

FAZY KSIĘŻYCA

Pełnia 6 IX 13h21m
Ostatnia kwadra 13 IX 03h58m
Nów 20 IX 19h01m
Pierwsza kwadra 28 IX 23h11m