Twoja wyszukiwarka

MAGDALENA PECUL
MAŁY KUZYNEK C60
Wiedza i Życie nr 10/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 10/1998

Fot. Internet

Najmniejszy dotychczas otrzymany w liczących się ilościach fulleren składa się z 36 atomów węgla. Sukces w jego syntezie, osiągnięty po długich staraniach, ma znaczenie przede wszystkim dla poznania mechanizmu tworzenia się wyższych fullerenów, choć nie tylko. Z ostatnich obliczeń wynika, że związek ten może być wysokotemperaturowym nadprzewodnikiem o temperaturze krytycznej (poniżej której zanika opór), być może nawet wyższej niż nadprzewodniki ceramiczne.

Prawie ze wszystkich struktur węglowych można zrobić nadprzewodniki - nawet z grafitu przez domieszkowanie potasem, choć temperatura krytyczna wynosi wtedy tylko 0.5 K. Opór elektryczny w C60 z atomami metali alkalicznych w środku (nazywa się to interkalacją) zanika w 40 K. Fulleren C36 powinien mieć temperaturę krytyczną około 3 razy wyższą. Właściwość ta ma wynikać ze szczególnej struktury C36. W przeciwieństwie do C60, w C36 węglowe pięciokąty stykają się ze sobą. Wiązania w C36 są także bardzo naprężone, co, zgodnie z najnowszą teorią, sprzyja nadprzewodnictwu. W ciele stałym C36 jest też bardzo ściśle upakowany.

Ta sama jednak cecha budowy - naprężone wiązania - która powoduje nadprzewodnictwo C36, sprawia też, że tę właściwość C36, nawet gdy zostanie potwierdzona doświadczalnie, trudno będzie wykorzystać w praktyce. Naprężenie wiązań jest bowiem przyczyną małej trwałości tego związku - tej samej wady, która uniemożliwia stosowanie wspomnianych nadprzewodników ceramicznych. Fulleren C36 szybko przechodzi na powietrzu w C36H6. Raczej też nie uda się wytworzyć jeszcze mniejszych fullerenów o równie ciekawych właściwościach - nie byłyby one w ogóle trwałe. Jest jednak nadzieja na fullereny pomiędzy C36 i C60 - na przykład na interesujący pod pewnymi względami C50.

"Nature", 6687/1998
"Physical Review Letters" nr 3, t. 81 (1998)