Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
NIEBO ZA OKNEM
Wiedza i Życie nr 10/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 10/1998

NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 PAŹDZIERNIKA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 PAŹDZIERNIKA O 23:00, 30 PAŹDZIERNIKA O 21:00 I 15 LISTOPADA O 20:00)

Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki. Zaznaczono na niej również opisany na sąsiedniej stronie Obiekt miesiąca, znajdujące się aktualnie na wieczornym niebie planety oraz kilka położeń Księżyca, który szybko przesuwa się na tle gwiazdozbiorów Zodiaku. Przystępując do obserwacji, trzeba obrócić mapkę w taki sposób, aby oznaczenie strony świata, ku której jesteśmy zwróceni, znalazło się na dole. Gwiazdy na dole mapki odpowiadają wówczas gwiazdom widocznym nad rzeczywistym horyzontem. W centrum mapki znajdują się gwiazdy świecące wprost nad naszymi głowami, czyli w zenicie. Zarówno Drogę Mleczną, jak i słabe gwiazdy widać jedynie przy dużej przejrzystości powietrza, z dala od świateł miejskich. Do zaobserwowania Urana, Neptuna, mgławic, gromad gwiazdowych i galaktyk potrzebna jest silna lornetka lub niewielki teleskop. Plutona można dojrzeć tylko przez teleskop o średnicy zwierciadła co najmniej 15 cm.

W październikowy wieczór na wschodzie ukazują się pierwsze zimowe gwiazdozbiory: Bliźnięta i Orion, między którymi wypływa spod horyzontu Droga Mleczna. Na południowej stronie nieba świecą Jowisz (-2.8m) i Saturn (0.0m). Uran i Neptun, które towarzyszyły im do późna we wrześniu, w październiku chowają się już coraz wcześniej pod horyzontem. W końcu miesiąca na zachodzie ukazuje się Merkury. 4 października Księżyc mija Jowisza w odległości 1°. Niestety, do największego zbliżenia dochodzi w południe, a wieczorem odległość między tymi dwoma ciałami niebieskimi wynosi już 4.5°. 15 października w równie niekorzystny sposób przebiega spotkanie Księżyca z Regulusem. 23 października Saturn znajduje się w opozycji. Jego odległość od Ziemi maleje wtedy do 9.3 j.a. (około 75 minut świetlnych). Jest to najlepsza okazja do oglądania pierścieni tej planety. Tuż po zachodzie Słońca w ostatnim dniu października Księżyc mija Jowisza w odległości 1° (mapka).

Mars i Regulus 6 października o 3:00 nad ranem. Mars i Księżyc 16 października o 3:00 nad ranem. Jowisz i Księżyc 31 października o 17:00

Na porannym niebie oprócz widocznego przez całą noc Saturna świeci Mars (1.7m), który znajduje się teraz blisko Regulusa w gwiazdozbiorze Lwa. Na krótko przed wschodem Słońca dołącza do nich jasna Wenus (-3.9m). 6 października o 3.00 nad ranem możemy obserwować początek zbliżenia Marsa i Regulusa (mapka). Wieczorem tego samego dnia odległość między nimi maleje do 0.9°; oba obiekty są już jednak pod horyzontem. 16 października o 3 nad ranem cienki sierp Księżyca przesuwa się w odległości 1.5° od Marsa (mapka).

W dniach 6-14 października odwiedza nas rój Drakonidów (szczegóły w Sygnałach). Już tydzień później, 22 października, swe maksymalne natężenie osiągają Orionidy, które zderzają się z atmosferą Ziemi z szybkością 66 km/s. Na koniec wiadomość nieco melancholijna: 25 października rozstajemy się z ostatnim wspomnieniem po lecie. O 3.00 nad ranem cofamy zegarki o godzinę i wracamy do czasu zimowego.

FAZY KSIĘŻYCA

Pełnia 5 X 22h12m
Ostatnia kwadra 12 X 13h11m
Nów 20 X 12h09m
Pierwsza kwadra 28 X 12h46m