Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
NIEBO ZA OKNEM
Wiedza i Życie nr 11/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 11/1998

NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 LISTOPADA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 LISTOPADA O 23:00, 30 LISTOPADA O 22:00 I 15 LISTOPADA O 21:00)

Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki. Zaznaczono na niej również opisany na sąsiedniej stronie Obiekt miesiąca, znajdujące się aktualnie na wieczornym niebie planety oraz kilka położeń Księżyca, który szybko przesuwa się na tle gwiazdozbiorów Zodiaku. Przystępując do obserwacji, trzeba obrócić mapkę w taki sposób, aby oznaczenie strony świata, ku której jesteśmy zwróceni, znalazło się na dole. Gwiazdy na dole mapki odpowiadają wówczas gwiazdom widocznym nad rzeczywistym horyzontem. W centrum mapki znajdują się gwiazdy świecące wprost nad naszymi głowami, czyli w zenicie. Zarówno Drogę Mleczną, jak i słabe gwiazdy widać jedynie przy dużej przejrzystości powietrza, z dala od świateł miejskich. Do zaobserwowania Urana, Neptuna, mgławic, gromad gwiazdowych i galaktyk potrzebna jest silna lornetka lub niewielki teleskop. Plutona można dojrzeć tylko przez teleskop o średnicy zwierciadła co najmniej 15 cm.

Późną jesienią na południowym wschodzie wieczornego nieba swą odwieczną walkę z Bykiem toczy Orion, przemieniony przez Zeusa w najwspanialszy gwiazdozbiór całego nieboskłonu. Po przeciwległej stronie dotyka horyzontu niemal równie piękny Łabędź, upamiętniający romans Zeusa z Ledą. A wprost nad naszymi głowami lśni zbroja bohaterskiego Perseusza, który, dzierżąc w ręku głowę straszliwej Meduzy, spieszy na pomoc Andromedzie.

Na południowym zachodzie świecą dwie największe planety Układu Słonecznego: Jowisz (-2.7m) i Saturn (0.0m). 2 listopada, niemal dokładnie w połowie odległości między nimi, ujrzymy bliski pełni Księżyc. 3 listopada, tuż przed swym zachodem, nasz satelita zbliży się do Saturna na 5°. Jeszcze ciekawiej będzie wyglądało jego spotkanie z Aldebaranem, do którego dojdzie w nocy z 5 na 6 listopada. O 2:50 najjaśniejsza gwiazda Byka zniknie za tarczą Księżyca, by wynurzyć się zza niej o 3:57. Spektakl ten mogą uświetnić meteory z roju Taurydów, które pojawiają się na przełomie października i listopada (dwa radianty tego roju znajdują się w gwiazdozbiorze Byka, w odległości 13° na zachód od Aldebarana). 17 listopada swe maksymalne natężenie osiągnie rój Leonidów (Kosmiczny deszcz czy mżawka?, s. 48).

Jedyną ozdobą porannego nieba jest teraz Mars (1.5m), który wschodzi o 2:00 nad ranem i którego bez trudu odnajdziemy przy tylnej łapie Lwa. 12 listopada o 2:00 Księżyc minie Regulusa w odległości 2°, a niemal dokładnie dwie doby później wynurzy się spod horyzontu w odległości 3° od Marsa (mapka). 27 listopada nasz satelita będzie zbliżał się do Jowisza. O 23:00, w chwili zachodu Księżyca, odległość między tymi dwoma ciałami niebieskimi zmaleje do niecałych 3°. W ostatnim dniu miesiąca o 19:00 Księżyc minie Saturna w odległości 2.5° (mapka).

FAZY KSIĘŻYCA

Pełnia 4 XI 6h18m
Ostatnia kwadra 12 XI 1h28m
Nów 19 XI 5h27m
Pierwsza kwadra 28 XI 1h23m