Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
SUKCES VLT
Wiedza i Życie nr 12/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 12/1998

Fot. ESO

Unit 1, pierwsza z czterech autonomicznych jednostek składających się na teleskop VLT (patrz: Wielkie oczy XX wieku) została we wrześniu wyposażona w wielozadaniowy zestaw urządzeń do badania odległych, słabo świecących galaktyk. Nosi on nazwę FORS (FOcal Reductor and Spectrograph) i jest dziełem astronomów oraz inżynierów niemieckich. Podczas testów sfotografowano nim kilka stosunkowo bliskich i jasnych galaktyk, uzyskując obrazy nadspodziewanie dobrej jakości. Zdjęcia są bardzo ostre (pod tym względem FORS ustępuje jedynie kamerom Kosmicznego Teleskopu Hubble'a), a dzięki doborowi odpowiednich filtrów barwy przedstawionych na nich obiektów niemal nie różnią się od naturalnych.

W udostępnionych materiałach szczególną uwagę zwraca podobizna galaktyki spiralnej NGC 1232, leżącej w odległości około 100 mln lat świetlnych od nas w tle gwiazdozbioru Eridanus (Rzeka Erydan). Widać na niej niezwykle wyraźnie, że centralną część galaktyki zamieszkują stare gwiazdy o niskich temperaturach powierzchniowych (kolor żółty i pomarańczowy), podczas gdy gwiazdy młode i gorące grupują się w rozległym dysku z wyraźnie zaznaczonymi ramionami spiralnymi.

Efekt podziału zawartości galaktyk na rozseparowane przestrzennie pokolenia gwiazdowe (tzw. populacje) jest znany od dawna; rzadko jednak udaje się go tak pięknie zilustrować. NGC 1232 ma średnicę około 200 tys. lat świetlnych; jest więc niemal dwukrotnie większa od naszej Galaktyki.

Bezproblemowe uruchomienie zestawu i jakość otrzymanych za jego pomocy materiałów obserwacyjnych dają kolejne dowody niekwestionowanej doskonałości technicznej teleskopu. Na ocenę równie wysoką, co FORS, zasłużył już wcześniej układ optyczny i mechaniczny Unit 1. Międzynarodowa współpraca przy budowie VLT przebiega planowo i bez zgrzytów, dzięki czemu regularne obserwacje za pomocą Unit 1 będą mogły rozpocząć się już w styczniu.


O podobnych zagadnieniach przeczytasz w artykułach:
(12/98) WIELKIE OCZY XX WIEKU