Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
NIEBO ZA OKNEM
Wiedza i Życie nr 12/1998
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 12/1998

NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 GRUDNIA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 GRUDNIA O 23:00, 30 GRUDNIA O 22:00 I 15 STYCZNIA O 21:00).

Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki. Zaznaczono na niej również opisany na sąsiedniej stronie Obiekt miesiąca, znajdujące się aktualnie na wieczornym niebie planety oraz kilka położeń Księżyca, który szybko przesuwa się na tle gwiazdozbiorów Zodiaku. Przystępując do obserwacji, trzeba obrócić mapkę w taki sposób, aby oznaczenie strony świata, ku której jesteśmy zwróceni, znalazło się na dole. Gwiazdy na dole mapki odpowiadają wówczas gwiazdom widocznym nad rzeczywistym horyzontem. W centrum mapki znajdują się gwiazdy świecące wprost nad naszymi głowami, czyli w zenicie. Zarówno Drogę Mleczną, jak i słabe gwiazdy widać jedynie przy dużej przejrzystości powietrza, z dala od świateł miejskich. Do zaobserwowania Urana, Neptuna, mgławic, gromad gwiazdowych i galaktyk potrzebna jest silna lornetka lub niewielki teleskop. Plutona można dojrzeć tylko przez teleskop o średnicy zwierciadła co najmniej 15 cm.

Na południowym zachodzie bez trudu odnajdziemy Wielkiego Psa, którego zdobi najjaśniejsza gwiazda całego nieboskłonu - Syriusz. Nieco na zachód i powyżej Psa ujrzymy jego pana, wielkiego łowczego niebieskiego - Oriona.

Jowisz (22.5m) i Saturn (0.2m) zachodzą z dnia na dzień coraz wcześniej, stopniowo przy tym przygasając. Trzeciego grudnia o 6:00 warto będzie popatrzeć na zbliżający się do horyzontu Księżyc w pełni, któremu towarzyszą Hiady i Aldebaran. Noc z 13 na 14 grudnia jest najlepsza do obserwacji roju Geminid, których radiant leży w pobliżu Kastora w gwiazdozbiorze Bliźniąt. W połowie miesiąca na wieczornym niebie pojawi się Wenus (23.9m). W Wigilię powinniśmy ją ujrzeć tuż na lewo od zachodzącego Słońca. Ponieważ trzyma się bardzo blisko horyzontu, jej poszukiwania mogą jednak być bezowocne. W takim przypadku Gwiazdą Betlejemską będzie nie ona, lecz Jowisz. 25 grudnia o 16:00 Księżyc zbliży się na niespełna 3° do Jowisza (mapka), zaś tuż przed północą 28 grudnia - na taką samą odległość do Saturna.

Na porannym niebie w dalszym ciągu króluje Mars, którego jasność szybko teraz rośnie (od 1.4m na początku do 1.0m na końcu miesiąca). 12 grudnia, tuż przed wschodem Słońca, odległość między Marsem i Księżycem zmaleje do niespełna 2° (mapka). 22 grudnia o 2:56 zaczyna się astronomiczna zima. Efektowny finał tegorocznych spotkań z niebem rozpocznie się 31 grudnia o godzinie 0:45, kiedy bliski pełni Księżyc zakryje Aldebarana. Zakrycie zakończy się godzinę poźniej.

Wszystkim sympatykom Nieba za oknem życzę Wesołych Świąt i wszelkiej pomyślności w Nowym Roku, który wbrew rozpowszechnionym mniemaniom wcale nie jest ostatnim rokiem naszego tysiąclecia (patrz: Tajemnice czwartego wymiaru, w bieżącym numerze "WiŻ").

FAZY KSIĘŻYCA

Pełnia 3 XII 16h19m
Ostatnia kwadra 10 XII 18h53m
Nów 18 XII 23h42m
Pierwsza kwadra 26 XII 11h46m