Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
"MOKRE" KSIĘŻYCE
Wiedza i Życie nr 2/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 2/1999

Fot. JPL/NASA/CalTech

W pierwszych miesiącach ub.r. odkryto ogromne ilości wody na jowiszowym księżycu - Europie. Bardzo interesujące ślady tego życiodajnego płynu znaleziono też na naturalnym satelicie Ziemi [patrz: Galileo, Europa i woda, "WiŻ"nr 5/1998].

Wkrótce potem pracujący w podczerwieni europejski teleskop orbitalny ISO (obecnie już nieaktywny) stwierdził obecność pary wodnej w atmosferze największego z księżyców Saturna - Tytana. Prócz wody w atmosferze Tytana znajdują się tlenek i dwutlenek węgla oraz metan i wiele innych związków organicznych. Ponieważ atmosfera Tytana jest gruba i nieprzezroczysta, jego powierzchnia nie mogła być dotychczas obserwowana. Za 5 lat dotrze do Saturna sonda Cassini, od której oddzieli się przeznaczony do badań Tytana próbnik Huygens (warto wspomnieć, że jest on wyposażony w czujnik temperatury, który zaprojektowano i wyprodukowano w Centrum Badań Kosmicznych PAN w Warszawie). Dowiemy się wtedy dokładnie, w jakich ilościach i w jakiej postaci występuje woda na tym najodleglejszym ze światów, do których dotarły produkty Made in Poland.

Tymczasem do rodziny "mokrych" księżyców niespodziewanie dołączyła Kallisto- zewnętrzny z czterech galileuszowych księżyców Jowisza i drugi co do wielkości (po Ganimedzie) księżyc tej planety. Zgodnie z obserwacjami jej pola magnetycznego, jakie w ub.r. przeprowadziła sonda Galileo, jest wysoce prawdopodobne, że pod zasypaną pyłem i porytą kraterami powierzchnią Kallistokryje się gruba skorupa lodowa, pod którą z kolei przelewa się najprawdziwszy słony ocean. Hipoteza ta opiera się na podobieństwie zmian pól magnetycznych Kallisto i Europy. Przypuszcza się, że w obu przypadkach za zmiany te odpowiadają prądy elektryczne generowane w wodzie zawierającej znaczne ilości różnych soli.

Na widocznym obok przekroju Kallisto hipotetyczny słony ocean jest reprezentowanyprzez cienką warstwę niebieską (nad nią widać skorupę lodową, a pod nią- zbudowane ze skalno-lodowej mieszaniny jądro Księżyca). Nasze obecnewyobrażenia o budowie Kallisto zostaną zweryfikowane podczas kolejnychczterech przelotów Galileo w pobliżu tego członka jowiszowej rodziny, którezaplanowano na okres od maja do września 1999 roku.

O podobnych zagadnieniach przeczytasz w artykułach:
(05/98)Galileo, Europa i woda