Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
STARDUST
Wiedza i Życie nr 2/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 2/1999

Na 6 lutego przewidziano start sondy Stardust, która ma dotrzeć do komety Wild 2 i - po raz pierwszy w historii - powrócić na Ziemię z próbkami materii kometarnej oraz pyłu międzyplanetarnego. Stardust jest czwartą misją z serii Discovery, na którą składają się niewielkie i stosunkowo tanie (nie więcej niż 150 mln dolarów) sondy kosmiczne o ściśle określonych zadaniach, planowane i budowane przez NASA we współpracy z wyższymi uczelniami i firmami przemysłowymi. Serię Discovery zapoczątkowały misje Mars Pathfinder [patrz:"WiŻ" nr 9/1997], NEAR [patrz: "WiŻ" nr. 11/1997 i 1/1999] i Lunar Prospector[patrz: "WiŻ" nr. 3/1998 i 5/1998].

Fot. NASA/JPL/Caltech

Stardust dotrze do celu dość skomplikowaną drogą, parokrotnie okrążając Słońce i rozpędzając się w polu grawitacyjnym Ziemi (coraz częściej wykorzystywane "wsparcie grawitacyjne" Ziemi i innych planet pozwala zaoszczędzić znaczne ilości paliwa i obniżyć koszty misji). Sonda znajdzie się w pobliżu komety Wild 2 w styczniu 2004 roku. Minimalna odległość między Stardust i jądrem komety wyniesie 150 km. Sonda przeleci obok niego z prędkością zaledwie 6.2 km/s (sonda Giotto, która w 1986 roku dotarła w pobliże komety Halleya, minęła jej jądro z prędkością ponad 60 km/s). Na wykonanych przez Stardust zdjęciach będzie można dostrzec szczegóły powierzchni jądra o rozmiarach 30 m (trzykrotnie mniejsze niż na zdjęciach Giotto). Próbki materii kometarnej zostaną zebrane "w locie", za pomocą kolektora, który na zamieszczonym obok zdjęciu przypomina wystającą z sondy rakietę tenisową. Kapsuła z próbkami jest oczekiwana na Ziemi w 2006 roku.

Cel sondy, kometa Wild 2 została odkryta w 1978 roku przez Paula Wildaw Zimmerwald (Szwajcaria). Do września 1974 roku krążyła po eliptycznej orbicie mieszczącej się między orbitami Urana i Jowisza. We wrześniu 1974 roku zbliżyła się do tego ostatniego na niespełna milion kilometrów, co spowodowało "przerzucenie" jej do wnętrza Układu Słonecznego. Obecnie krąży po orbicie leżącej między orbitami Jowisza i Marsa, zbliżając się do naszej planety na 0.85 j.a. (jednostki astronomicznej, równej wielkiej półosi orbity Ziemi) i osiągając przy tym jasność około 10.4m. Jej jądro jest niewielkim obiektem o średnicy około 4 km i gęstości około 0.5g/cm3.

Na zakończenie mała ciekawostka: w ramach reklamy misji Stardust NASA zaproponowała wszystkim chętnym umieszczenie ich nazwisk na miniaturowych, specjalnie w tym celu przygotowanych płytkach krzemowych, które umieszczono we wnętrzu sondy. Zgłosiło się prawie ćwierć miliona osób!