Twoja wyszukiwarka

NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
KTO WOLI WOLNY RYNEK?
Wiedza i Życie nr 4/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 4/1999

Czy o tym, co i w jakiej ilości produkują przedsiębiorstwa, powinny decydować władze centralne czy dyrektorzy zakładów pracy, opierając się na własnym rozpoznaniu rynku i potrzeb? Takie właśnie pytanie badacze CBOS-u zadali Polakom w 1985 roku oraz po 13 latach, w 1998 roku, po kilku latach realizacji modelu gospodarki rynkowej w Polsce. Zaskakujące jest, że uzyskane obecnie odpowiedzi świadczą jedynie o pewnej ewolucji świadomości społecznej, natomiastnie upoważniają do stwierdzenia pełnego zakorzenienia gospodarki rynkowej w świadomości Polaków.

Jaka polityka gospodarcza jest lepsza?

Źródło: CBOS

W ciągu trzynastu lat, które upłynęły od 1985 roku, wyraźnie wzrósł odsetek respondentów przekonanych o wyższości modelu gospodarki rynkowej nad centralnie sterowanym: w 1985 roku za gospodarką rynkową opowiadało się 39%, a w 1998 roku już 61% Polaków. Mimo blisko dziesięciu latach funkcjonowania w naszym kraju rynku i gospodarki rynkowej nadal jednak więcej niż co piąty Polak (22%) wyraża przekonanie, że lepsza jest taka polityka gospodarcza, w której państwo rozpoznaje potrzeby ludzi i centralnie decyduje o tym, co poszczególne przedsiębiorstwa mają produkować (w 1985 roku - 35%).

Okazuje się, że sentyment do czasów socjalistycznych nie jest w prosty sposób zależny od wieku - wśród najmłodszych respondentów (do 24 roku życia), dorastających już w warunkach gospodarki rynkowej, spotyka się go bowiem równie często jak w całej populacji. W największym stopniu tego rodzaju pogląd jest popularny wśród osób w wieku przedemerytalnym (55--64 lata). Częściej niż inni podzielają go mieszkańcy najmniejszych miast, osoby z wykształceniem zasadniczym zawodowym, o najniższych dochodach, pracujące w prywatnym gospodarstwie rolnym lub sferze budżetowej. O tym, że państwo powinno rozpoznawać potrzeby, a następnie przekładać to na nakazy gospodarcze, przekonani są najczęściej rolnicy (34%), najrzadziej zaś osoby pracujące na własny rachunek (14%) oraz inteligencja i kadra kierownicza (15%).

CBOS, Państwo a rynek - poglądy Polaków po 13 latach. X 1998