Twoja wyszukiwarka

BARBARA WOJTACH
METEOROPACI SĄ WŚRÓD NAS
Wiedza i Życie nr 5/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 5/1999

BÓL GŁOWY I ŁAMANIE W KOŚCIACH TO DLA WIELU LUDZI NAJDOKŁADNIEJSZA PROGNOZAPOGODY I... WŁASNEGO ZDROWIA.

Atmosfera jest naturalnym środowiskiem dla człowieka. W toku ewolucji nasz stałocieplny gatunek doskonale się do niego przystosował - w szczególnoścido zmian temperatury. Nie zawsze jednak adaptacja ta jest wystarczająca. Skuteczność mechanizmów, które chronią organizm człowieka przed zmianami otoczenia, zależy zarówno od siły bodźców atmosferycznych, jak i ogólnego stanu zdrowia. Dlatego ekstrema pogodowe zawsze przynoszą gorsze samopoczucie większej liczbie osób.

Fot. PhotoDisc

Gwałtowne zmiany pogody są odczuwane nawet przez ludzi zdrowych, leczich reakcje to normalna odpowiedź organizmu na zagrożenie ze strony środowiska- np. znużenie i senność przy upałach czy uczucie niepokoju przed nadciągającą burzą lub huraganem. Natomiast u ludzi chorych bodźce atmosferyczne niewiele odbiegające od normy mogą być przyczyną wystąpienia tzw. objawów meteotropowych, zaś ekstrema mogą stanowić dodatkowy czynnik ryzyka dla groźnych w skutkach zaostrzeń choroby. Objawy meteotropowe to zarówno gorsze samopoczucie i obniżona sprawność, jak i różnego rodzaju bóle, np. głowy. Zespół tych reakcji nazywa się meteoropatią, a ludzi, którzy go doświadczają - meteoropatami. Aura miewa jednak na szczęście także korzystny wpływ na nasze samopoczucie. Dlatego wprowadzono termin "biotropia", opisujący kierunek wpływu określonej sytuacji pogodowej i wielkość tego wpływu.

Ciepły front atmosferyczny, który przeszedł nad Polską w lutym tego roku, odbił się w zróżnicowanym stopniu na mieszkańcach różnych obszarów naszego kraju

Jak wykazują badania, większa część polskiego społeczeństwa lokuje się między ludźmi w pełni zdrowymi i chorymi, co oznacza, że większość z nas posiada mniej lub bardziej ukryte rozregulowania homeostazy, czyli po prostu nie jest w najlepszej kondycji. Subiektywnie postrzegana wrażliwość na pogodę jest właśnie przejawem tych rozregulowań. Najczęściej poprzedza to zbyt długi okres "niehigienicznego trybu życia", wiążącego się z niewłaściwą dietą, stałym przeciążeniem stresami, brakiem kontaktu ze świeżym powietrzem, niedosypianiem i niedostatkiem ruchu. Zdaniem biometeorologów niemieckich, wrażliwość na pogodę jest probierzem zdrowia.

Nasz klimat, klimat strefy umiarkowanej, charakteryzuje się dużą zmiennością pogody. Wbrew pozorom, nie jest to wada, lecz zaleta z punktu widzenia treningu adaptacyjnego i wzmacniania odporności.

Biometeorologiczna ocena pogody, przygotowywana w Instytucie Meteorologiii Gospodarki Wodnej w Warszawie, bierze pod uwagę wspomniane wyżej zależności, starając się określić, w jakim stopniu zmienność warunków atmosferycznych zakłóca procesy adaptacyjne człowieka.

Metody, za pomocą których uzyskuje się tę ocenę, są oparte na długoletnich badaniach i w dużej mierze obiektywne, choć część z nich bazuje na samoocenach badanych. Wysiłkiem wielu ludzi dostosowano je do naszego klimatu i populacji Polaków. Zapewniono także ich kompleksowość, co jest bardzo ważne, ponieważ w atmosferze wszystko dzieje się jednocześnie: spada ciśnienie, rośnie wilgotność, wzmaga się prędkość wiatru, waha się temperatura. Wcześniejsze próby z ocenami pogody opartymi na pojedynczych elementach meteorologicznych, jak np. ciśnienie, nie dały dobrych rezultatów. Obecnie metodyka, wypracowanana przestrzeni wielu lat przez nasz zespół, pozwala na jednoczesne uwzględnianie zmienności wszystkich parametrów meteorologicznych.

Biometeorolodzy z IMGW przygotowują także szczegółowe analizy biotropii dla największych polskich miast. Diagram przedstawia ocenę sytuacji dla Warszawy (dane dotyczą tego samego dnia, co ilustracja na poprzedniej stronie)

Prognozy biometeorologiczne IMGW zaistniały w 1974 roku dzięki zleceniuna informacje dla kierowców, złożonemu przez warszawskie Miejskie Zakłady Komunikacyjne, oraz dalszej bezinteresownej współpracy ze strony tej instytucji, która trwa do dzisiaj. Blisko trzydziestoletnia statystyka wypadków drogowych, notowanych przez MZK, pozwala na wiarygodne prognozowanie ryzyka wypadków w zależności od wystąpień niekorzystnej biotropii i trudnych warunków jazdy.

Oprócz tej prognozy, przygotowywanej dla Warszawy i innych dużych aglomeracji miejskich, obecnie przekazujemy również ocenę spodziewanej zmienności subiektywnego odczucia termicznego oraz warunków biometeorologicznych, czyli biotropii (w granicach korzystne- niekorzystne, z podaniem prawdopodobnych objawów meteotropowych), skierowaną nie tylko do kierowców.

Celem naszej pracy jest służenie ludziom informacją użyteczną dla organizacji życia codziennego i dbałości o swoje zdrowie. Zarzuty o szerzeniu niepotrzebnej paniki i wzmacnianiu hipochondrii bierzemy sobie do serca, od wielu lat doskonaląc obiektywizację ocen. Ostatnie badania ankietowe, w których zawarto pytanie: Jak działa na mnie informacja biometeorologiczna? Zaprzeczają tym zarzutom, ponieważ na denerwujące działanie informacji biometeorologicznej wskazało zaledwie 10% pytanych.

Tegoroczny Światowy Dzień Meteorologii (23 marca) obchodzony był podhasłem Pogoda, człowiek i klimat. W związanych z tym świętem przeglądowych artykułach Międzynarodowej Organizacji Meteorologicznej w szczególności podkreśla się założenia biometeorologii. To dobra okazja do poważniejszego potraktowania prognoz biometeorologicznych i zwrócenia baczniejszej uwagina własne zdrowie. Pamiętajmy o tym, że każdy dzień spędzony w zamkniętej przestrzeni mieszkania, biura, samochodu, gdzie panuje komfort termiczny, osłabia naszą adaptację do zmian pogody, a co za tym idzie, zwiększa ryzyko przeziębienia.

Mgr BARBARA WOJTACH jest biometeorologiem i pracuje w Zespole PrognozBiometeorologicznych w Instytucie Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Warszawie.