Twoja wyszukiwarka

ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
PRAWIE ŻYWY DINOZAUR
Wiedza i Życie nr 6/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 6/1999

Kilka lat temu w Salerno we Włoszech znaleziono doskonale zachowanego skamieniałego dinozaura z rodzaju Scipionyx. Ten kopalny okaz mięsożernego gada mezozoicznego miał nie tylko kompletny szkielet, ale też odciski wątroby, jelita grubego, tchawicy, a nawet mięśni. Badacze znaleziska właśnie opublikowali w miesięczniku "Science" swoje ostateczne wyniki. Twierdzą, że bliski jest koniec wielu sporów o to, jakie naprawdę były te prehistoryczne zwierzęta.

Ich zdaniem, można się będzie pożegnać z poglądem, że ptaki wywodzą się od dinozaurów. Drogi oddechowe wykopanego przez badaczy gada, zbliżonego wyglądem do drapieżnego welociraptora, są co prawda przystosowane do okresów przyspieszonego metabolizmu, podobnie jak ma to miejsce u ptaków i ssaków, lecz inne szczegóły jego anatomii pozwalają stwierdzić, że były to zwierzęta zmiennocieplne. Oznacza to, że dinozaury nie prowadziły stale czynnego trybu życia. Przez większość czasu odpoczywały, oszczędzając energię. Kiedy jednak przychodził czas działania, potrafiły poruszać się z niezwykłą szybkością.

Źródło: Oregon State University

Ciepły klimat ery mezozoicznej wyraźnie służył dinozaurom. Zmiennocieplność nie była wadą, bo temperatura otoczenia pozwalała na aktywność większą, niż mogą sobie pozwolić współczesne gady. Być może, dlatego tak łatwo mogło je zabić ochłodzenie ziemskiego klimatu. Znaleziony scypionyks prawdopodobnie trafił po śmierci do płytkiego, słonowodnego bagna, bo tylko dzięki temu jego pozostałości mogły przetrwać w tak doskonałym stanie przez 110 mln lat.

W społeczności naukowców od dawna istnieje spór dotyczący zmiennocieplności bądź stałocieplności dinozaurów. Próbując go zażegnać, sugeruje się, że choć zwierzęta te były zmiennocieplne, posiadały zdolność do czasowego przestawienia funkcjonowania organizmu na "wyższe obroty". Pozwalałoby im to na tak energochłonne czynności, jak latanie i przemieszczanie się w krótkim czasie po dużych obszarach. Cechy tej nie mają ani współczesne gady, które są zmiennocieplne, ani ptaki, które są stałocieplne.

"Science", 5401/1999