Twoja wyszukiwarka

BARBARA KAIM
ŚWIĄTYNIA OGNIA
Wiedza i Życie nr 7/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 7/1999

Zoroastryzm to jedna z najstarszych z wyznawanych do dziś religii. Przyjmuje się, że działalność jej wielkiego proroka Zoroastry miała miejsce w połowie II tysiąclecia p.n.e. Jego dziełem była reforma i kodyfikacja wierzeń rozpowszechnionych wśród koczowniczych plemion irańskich, przemieszczających się po stepach Azji Środkowej. Głównym i najważniejszych bogiem tej religii stał się Ahura Mazda - Pan Dobra i Światła walczący z Ahrymanem - Panem Zła i Ciemności.

Główne pomieszczenie odkrytej przez polskich archeologów świątyni z ołtarzem ognia. Stanowisko Mele Heiram, oaza Seraks, Turkmenistan

Fot. Barbara Kaim

Jedną z głównych manifestacji zoroastryzmu jest kult ognia czczonego jako symbol prawości, stworzony przez Ahura Mazdę, strzeżony przez Asza, czyli jazatę (boga) prawdy, ułatwiający człowiekowi kontakt z bogiem.

Początki zoroastryjskiego kultu ognia sięgają zamierzchłych czasów, kiedy członkowie koczowniczych plemion indoirańskich pieczołowicie przenosili z miejsca na miejsce naczynie z ogniem, by po rozbiciu namiotu czy szałasu na nowym miejscu ponownie móc rozpalić ognisko. Pierwsze świątynie ognia zostały wzniesione dopiero w IV wieku p.n.e. Najwięcej tego typu budowli powstało zapewne w okresie sasanidzkim (III-VII wiek), kiedy to zoroastryzm stał się religią państwową Persji. Najazd Arabów i stopniowe przechodzenie Irańczyków na islam sprawiły, że wiele świątyń uległo zniszczeniu lub zostało przebudowanych na potrzeby kultu muzułmańskiego, bardzo nieliczne natomiast zachowały się w stanie pozwalającym na rekonstrukcję kultu.

W tej sytuacji niezwykle ważne jest odkrycie polskich archeologów z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. W oazie Seraks w południowo-zachodnim Turkmenistanie odnaleziono świątynię ognia, jedną z pięciu zachowanych starożytnych zoroastryjskich świątyń.

Odsłonięto dwa pomieszczenia świątynne. Pośrodku większego stał pokryty białym tynkiem owalny ołtarz, na którym płonął święty ogień. Otaczający go ze wszystkich stron rząd cegieł wyznaczał na podłodze prostokątną powierzchnię, najświętsze miejsce świątyni. W jej narożnikach stoją niewielkie platformy, na których prawdopodobnie przez jakiś czas przechowywano popiół ze świętego paleniska.

Wykopaliska sponsoruje w całości firma MOD-TAP. Jest w tym coś niezwykłego, że firma będąca krajowym liderem w zakresie okablowania strukturalnego, a więc prezentująca technologię XXI wieku, podjęła się finansowania badań związanych z tak odległą przeszłością.