Twoja wyszukiwarka

KAROL PIASECKI
WARSZAWSKI KROMLECH
Wiedza i Życie nr 7/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 7/1999

Trwają wakacje, warto więc wybrać się na warszawskie Pole Mokotowskie, aby obejrzeć niecodzienną konstrukcję - kamienny krąg złożony z wielkich głazów narzutowych, który pojawił się tutaj w przeddzień tegorocznego Święta Ziemi.

Kamienne kręgi, w języku celtyckim zwane kromlechami, są jednymi z typowych zabytków megalitycznych. Budowle megalityczne wykorzystujące kamień jako symbol łączący trzy światy: podziemny, naziemny i nadziemny, pojawiły się już co najmniej w VI tysiącleciu p.n.e. Ze swego pierwotnego centrum, jakim według niektórych badaczy była Afryka Północna, rozprzestrzeniły się początkowo wzdłuż wybrzeży Europy Zachodniej, aby następnie objąć niemalże cały świat.

Fot. Przemysław Wielowiejski

Istotą kultur megalitycznych (grec. mega - wielki, lithos - skała, kamień) nie były wyłącznie wielkie kamienie. Ważne było to, aby liczba i rozmieszczenie elementów konstrukcji miały określony sens astronomiczno-numeryczny. Kamienie mogły być mniej lub bardziej obrobione (czasami były to także budowle naziemne), mogły tworzyć konstrukcje gigantycznych rozmiarów (Stonehenge w Wielkiej Brytanii, Carnac we Francji). Prócz kręgów spotykamy też pojedyncze głazy - menhiry, symboliczne bramy - dolmeny, kamienne kurhany, rozległe podziemne grobowce i wiele innych, lokalnych odmian.

W niektórych częściach świata (Afryka Centralna) budowle megalityczne wznoszone są do dziś. Najbardziej znanymi obiektami na terenie Polski są tzw. grobowce kujawskie (V tysiąclecie p.n.e., kultura amfor kulistych) oraz kamienne kręgi w Odrach i Węsiorach (połowa I tysiąclecia n.e., Goci).

Krąg na Polu Mokotowskim, który wystawiono z inicjatywy dr. Przemysława Wielowiejskiego i "Archeologii Żywej", nie pełni funkcji astronomicznych ani kultowych. Jego zadaniem jest przypomnienie o naszym związku z Ziemią i kosmosem. Badania nad megalitami trwają. Zainteresowanie, a nawet fascynacja, jakie im towarzyszą, dowodzą, że człowiek coraz częściej powraca do pytania o swoje miejsce i rolę we Wszechświecie.