Twoja wyszukiwarka

STANISŁAW KUCHARZYK
WIELCY SPÓŹNIALSCY RAZ JESZCZE
Wiedza i Życie nr 7/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 7/1999

W numerze marcowym "Wiedzy i Życia" przeczytałem artykuł pana Łukasza ŁuczajaWielcy spóźnialscy. Jest to niezły przykład popularyzowania wiedzy przyrodniczej,jednak zakradły się tam pewne nieścisłości.

Sztandarowym przykładem wędrówek roślin wzdłuż dolin rzecznych dziękihydrochorii jest śnieżyca wiosenna, a nie śnieżyczka przebiśnieg. Występowanieśnieżyczki przebiśnieg nie jest ograniczone do lasów łęgowych porastającychbrzegi rzek i potoków, stąd też większe możliwości transportu jej cebuleklub owoców przez wodę. W Bieszczadach można prześledzić wędrówkę tego gatunkuze stanowisk zlokalizowanych w strefie górnej granicy lasu (strefa źródlisk),wzdłuż dopływów Sanu (Terebowiec, Wołosaty) i dalej w dół doliny Sanu ażna pogórze. Przedstawiona na zdjęciu śnieżyca wiosenna reprezentuje odmianętypową dla Karpat Wschodnich (wyróżniającą się dwoma kwiatami na łodyżce).

Zdjęcie w ramce Co można zobaczyć w Bieszczadach przedstawia pierwiosnkęlekarską, a nie pierwiosnkę wyniosłą (ciemnożółta barwa płatków korony,kształt i barwa kielicha i in.). Oba te gatunki można spotkać w Bieszczadach,jednak ten przedstawiony na zdjęciu jest o wiele rzadszy.

Co do wymagań świetlnych graba i lipy, nie można stawiać ich w rzędziegatunków cieniolubnych (cienioznośnych?) na równi z bukiem. Ich wymaganiaw stosunku do tego czynnika środowiska kształtują się raczej pośrodku stawkii, przynajmniej w młodym wieku, gatunki te są równie światłożądne jak osika.

Poświęcając artykuł problemom występowania roślin wiosennych, autormarginalnie potraktował kwestie zróżnicowania siedlisk, skupiając się niemalwyłącznie na sposobach rozprzestrzeniania się diaspor i zmian zachodzącychw trakcie sukcesji wtórnej. Wyjaśnianie zróżnicowania bogactwa florystycznegoposzczególnych kompleksów leśnych (na przykład południowe i północne zboczaCergowej) wyłącznie różnym tempem migracji gatunków zasiedlających terenyporolne jest chyba zbyt wielkim uproszczeniem.

Z poważaniem
STANISŁAW KUCHARZYK
Ustrzyki Dolne

Bardzo cieszy mnie fakt, że znalazłem tak wnikliwego czytelnika mojegoartykułu. Odpowiadam na Pańskie krytyczne uwagi.

Pierwiosnka lekarska

Fot. Michał Jeliński

Przyznaję, że śnieżyca jest lepszym przykładem hydrochorii niż śnieżyczkaprzebiśnieg, co nie dyskredytuje tej ostatniej. Nie twierdziłem jednak,że rzeki są jedynym środkiem rozprzestrzeniania, ale najprawdopodobniejnajbardziej efektywnym. Proszę porównać przypadek jesiona mannowego rozprzestrzeniającegosię we Francji głównie w dół rzeki od miejsca uprawy. Ponadto rozmieszczenieśnieżyczki przebiśnieg ma pewne analogie do występowania olszy szarej -dość zwarty zasięg w górach i na pogórzu oraz rozproszone stanowiska naniżu, szczególnie w dolinie Wisły.

Określenie gatunku jako cienioznośny czy światłolubny to rzecz względna.W porównaniu z bukiem grab i lipa są bardziej światłożądne - przykładutych gatunków użyłem celowo, ponieważ występują w całej Polsce. Natomiasttwierdzenie, że grab i lipa są równie światłożądne, jak osika, jest nonsensem.Siewki grabu są umiarkowanie światłożądne, ale osobniki, które przeżywają- wyjątkowo cienioznośne. Tam, gdzie nie rośnie buk i jodła, właśnie grabmożna nazwać najbardziej cienioznośnym gatunkiem, na przykład w PuszczyBiałowieskiej.

Pierwiosnka wyniosła

Fot. Krzysztof Szkopek

Wpływ siedliska na rozmieszczenie geofitów świadomie zredukowałem dokilku zdań, gdyż istnieje na ten temat bogata literatura. Zależało mi nauwypukleniu trudności w rozprzestrzenianiu się gatunków kwitnących na wiosnę.Uważam, że trudno o lepszy teren, na którym występuje opisywane zjawisko,niż Cergowa. Śnieżyczka przebiśnieg występuje tam zarówno na stokach północnychi południowych, ale tylko w miejscach, które nie były niegdyś polanamipasterskimi. Ponadto Cergowa jest popularnym miejscem wycieczek, podczasktórych czytelnicy mogą sami przeprowadzić obserwacje.

W przypadku dalszych wątpliwości służę źródłowymi pracami naukowymii zapraszam na rekonesans terenowy.

Zdjęcie pierwiosnki wyniosłej zostalo zamienione ze zdjęciem pierwiosnki lekarskiej z winy redakcji. Autora artykułu i Czytelników przepraszamy.