Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
GŁOWA DO GÓRY - LIPIEC
Wiedza i Życie nr 7/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 7/1999

Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektach liczby bez oznaczeń literowych są numerami z katalogu NGC). Krzyżyk oznacza położenie Obiektu Miesiąca. Oznaczono ponadto znajdujące się na wieczornym niebie planety oraz kilka położeń Księżyca, który szybko przesuwa się na tle gwiazdozbiorów Zodiaku. Przystępując do obserwacji, trzeba obrócić mapkę w taki sposób, aby oznaczenie strony świata, ku której jesteśmy zwróceni, znalazło się na dole. Gwiazdy na dole mapki odpowiadają wówczas gwiazdom widocznym nad rzeczywistym horyzontem. W centrum mapki znajdują się gwiazdy świecące wprost nad naszymi głowami, czyli w zenicie. Zarówno Drogę Mleczną, jak i słabe gwiazdy widać jedynie przy dużej przejrzystości powietrza, z dala od świateł miejskich. Do zaobserwowania Urana, Neptuna, mgławic, gromad gwiazdowych i galaktyk potrzebna jest silna lornetka lub niewielki teleskop. Plutona można dojrzeć tylko przez teleskop o średnicy zwierciadła co najmniej 15 cm.

Najbardziej charakterystyczną figurą letniego nieba jest - zbudowany z najjaśniejszych gwiazd Lutni (Liry), Łabędzia i Orła - Trójkąt Letni. Na początku lipca widać go na południowym wschodzie; w ostatnich dniach miesiąca - niemal dokładnie na południu. Również na południowym wschodzie wyłania się spod horyzontu Koziorożec, z którym od prawej sąsiaduje najdalej na południe wysunięty znak Zodiaku - Strzelec. Warto wiedzieć, że daleko za gwiazdami Strzelca znajduje się centrum naszej Galaktyki. Przesłaniają je wprawdzie gęste chmury materii międzygwiazdowej, ale mimo to mamy możliwość obserwowania bezpośrednich okolic centrum (patrz: Obiekt Miesiąca na s. 76). Jeśli niebo jest ciemne i czyste, nad Strzelcem ujrzymy niepozorny gwiazdozbiór Tarczy, która dawniej nosiła nazwę Tarczy Sobieskiego. Umieścił ją na niebie gdański astronom i piwowar Jan Heweliusz, odwdzięczając się w ten oryginalny sposób swemu sponsorowi.

Wczesnowieczorne niebo zdobią Wenus (24.4m, widoczna w gwiazdozbiorze Lwa) i Mars (20.4m, widoczny w gwiazdozbiorze Panny). Na początku miesiąca między 22:00 i 23:00 wschodzą Neptun i Uran. W nocy z pierwszego na drugiego lipca na łączącej je linii ujrzymy bliski pełni Księżyc (wszystkie trzy obiekty znajdują się w gwiazdozbiorze Koziorożca). Tuż po 1:00 na niebie pojawiają się Jowisz (22.3m, gwiazdozbiór Ryb) i Saturn (10.4m, gwiazdozbiór Barana).

W nocy z 6 na 7 lipca Ziemia przechodzi przez aphelium (położony najdalej od Słońca punkt swej orbity). Jej odległość od Słońca wynosi wtedy 1.0167 jednostki astronomicznej, czyli 152 mln km. Druga dekada miesiąca jest okresem maksymalnego blasku Wenus, której jasność sięga 24.5m. Na 26 lipca przypada opozycja Neptuna, który świeci wtedy jako gwiazda o jasności 17.8m. 28 lipca swe maksymalne natężenie osiąga rój Południowych d-Akwarydów. Jeśli szczęście nam dopisze, możemy ujrzeć do czterdziestu meteorów w ciągu godziny.

Ósmego lipca nad ranem Saturn, Księżyc i Jowisz utworzą na wschodniej stronie nieba efektowny trójkąt równoramienny (mapka). Dwa dni później wąski sierp Księżyca zbliżającego się do nowiu ujrzymy w odległości 4° na prawo od Aldebarana (mapka). Wenus, która od 23 czerwca wędruje poprzez gwiazdozbiór Lwa, 12 lipca o 21:00 znajdzie się w odległości 1° od Regulusa (mapka). Tuż po zachodzie Słońca 14 lipca, nisko nad horyzontem między punktami W i WNW, zobaczymy parę Wenus-Regulus i wąski sierp Księżyca po nowiu. Jeśli widoczność będzie dobra i posłużymy się lornetką, na prawo od Księżyca odnajdziemy też Merkurego oraz Polluksa i Kastora. Dokładnie dobę później Regulus oraz odległe od niego o 2° Wenus i Księżyc utworzą trójkąt równoramienny (mapka).