Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
GŁOWA DO GÓRY - SIERPIEŃ
Wiedza i Życie nr 8/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/1999

NA MAPCE ZNAJDUJĄ SIĘ GWIAZDY JAŚNIEJSZE OD 4.5 WIELKOŚCI GWIAZDOWEJ (4.5M), SCHEMATYCZNIE UKAZANA WSTĘGA DROGI MLECZNEJ ORAZ NAJJAŚNIEJSZE MGŁAWICE, GROMADY GWIAZDOWE I GALAKTYKI (UMIESZCZONE PRZY TYCH OBIEKTACH LICZBY BEZ OZNACZEŃ LITEROWYCH SĄ NUMERAMI Z KATALOGU NGC). KRZYŻYK OZNACZA POŁOŻENIE OBIEKTU MIESIĄCA. OZNACZONO PONADTO ZNAJDUJĄCE SIĘ NA WIECZORNYM NIEBIE PLANETY ORAZ KILKA POŁOŻEŃ KSIĘŻYCA, KTÓRY SZYBKO PRZESUWA SIĘ NA TLE GWIAZDOZBIORÓW ZODIAKU. PRZYSTĘPUJĄC DO OBSERWACJI, TRZEBA OBRÓCIĆ MAPKĘ W TAKI SPOSÓB, ABY OZNACZENIE STRONY ŚWIATA, KU KTÓREJ JESTEŚMY ZWRÓCENI, ZNALAZŁO SIĘ NA DOLE. GWIAZDY NA DOLE MAPKI ODPOWIADAJĄ WÓWCZAS GWIAZDOM WIDOCZNYM NAD RZECZYWISTYM HORYZONTEM. W CENTRUM MAPKI ZNAJDUJĄ SIĘ GWIAZDY ŚWIECĄCE WPROST NAD NASZYMI GŁOWAMI, CZYLI W ZENICIE. ZARÓWNO DROGĘ MLECZNĄ, JAK I SŁABE GWIAZDY WIDAĆ JEDYNIE PRZY DUŻEJ PRZEJRZYSTOŚCI POWIETRZA, Z DALA OD ŚWIATEŁ MIEJSKICH. DO ZAOBSERWOWANIA URANA, NEPTUNA, MGŁAWIC, GROMAD GWIAZDOWYCH I GALAKTYK POTRZEBNA JEST SILNA LORNETKA LUB NIEWIELKI TELESKOP. PLUTONA MOŻNA DOJRZEĆ TYLKO PRZEZ TELESKOP O ŚREDNICY ZWIERCIADŁA CO NAJMNIEJ 15 CM.

Najpiękniejszy gwiazdozbiór letniego nieba, Łabędź, wisi teraz wprost nad naszymi głowami, wskazując swą wyciągniętą w locie szyją kierunek południowo-zachodni. Wprost pod nim bez trudu odnajdziemy drugiego skrzydlatego przedstawiciela niebieskiej menażerii - Orła. On to właśnie na polecenie Zeusa przyniósł na Olimp podczaszego greckich bogów - Ganimedesa. Między Łabędziem i Orłem warto odszukać niewielki, ale bardzo regularny gwiazdozbiór Delfina.

Na początku sierpnia późną nocą można odnaleźć wszystkie planety zewnętrzne z wyjątkiem Marsa (0m), który zachodzi o 23:00 - na pół godziny przed wschodem Saturna. Mars znajduje się teraz w gwiazdozbiorze Wagi, Jowisza (22.5m) i Saturna (10.3m) ujrzymy w gwiazdozbiorze Barana, zaś Urana i Neptuna - w gwiazdozbiorze Koziorożca, niemal dokładnie nad punktem "południe". Najdalszy członek słonecznej rodziny, Pluton, świeci w pobliżu gwiazdy z Ophiuchi. Tuż przed wschodem Słońca na niebie pojawia się bardzo słabo widoczny Merkury (13.5m). Jasna Wenus (24.3m) ukazuje się na krótko jako Gwiazda Wieczorna i zachodzi o 20:40 (niespełna półtorej godziny po zachodzie Słońca).

7 sierpnia Uran znajdzie się w opozycji, osiągając jasność 5.7m (można go więc próbować dostrzec gołym okiem). 11 sierpnia będziemy świadkami częściowego, lecz bardzo głębokiego zaćmienia Słońca, które mieszkańcy wielu innych krajów Europy zobaczą jako zaćmienie całkowite. Na terenie Polski ten kosmiczny spektakl rozegra się w godzinach od 11:00 do 14:30. Bardziej szczegółowe informacje o przebiegu zaćmienia w naszym kraju zamieszczamy na s. 15. Dokładnie w środku nocy z 12 na 13 sierpnia spodziewane jest maksimum najpopularniejszego roju meteorów - Perseidów, zwanych też Łzami Świętego Wawrzyńca. Perseidy pochodzą od komety Swift-Tuttle, która obiega Słońce raz na 120 lat, a ostatnio pojawiła się w jego pobliżu w 1992 roku. W Europie obserwowano wtedy do 500 meteorów w ciągu godziny. W tym roku zobaczymy ich pięciokrotnie mniej. 14 lipca o 16:00 swą największą elongację zachodnią (19°) osiągnie Merkury.

Czwartego sierpnia o 2:00 Księżyc w ostatniej kwadrze znajdzie się 5° pod Jowiszem, zaś niespełna dobę później - 4° pod Saturnem (mapka). Siódmego sierpnia o 2:00 ujrzymy naszego satelitę w odległości 5° na lewo od Aldebarana (mapka). Dziesiątego sierpnia o 4:00 cieniutki już sierp Srebrnego Globu ukaże się w odległości zaledwie 0.5° na lewo od Merkurego. Spotkanie to nastąpi w gwiazdozbiorze Raka, około 5° nad horyzontem i około 10° poniżej Polluksa (mapka). W ostatnim dniu miesiąca Księżyc ponownie wzejdzie w towarzystwie Jowisza i Saturna (mapka).

O podobnych zagadnieniach przeczytasz w artykułach:
(1/99) Hipernowe i magnetary