Twoja wyszukiwarka

JANUSZ WOŁOSZYN
GROBOWCE Z SIPAN
Wiedza i Życie nr 9/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 9/1999

Już od 16 września br. odwiedzający Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie będą mieli niezwykłą okazję obejrzeć bogatą kolekcję wiernych kopii wspaniałych dzieł sztuki złotniczej, odsłoniętych w trakcie badań wykopaliskowych w Sipán. Stanowisko to, położone na północnym wybrzeżu Peru w dolinie Lambayeque, należące do kultury Moche (Mochica), rozwijającej się na tamtym obszarze od I do VIII wieku n.e., obejmuje kompleks budowli (dwóch monumentalnych piramid i platformy) wzniesionych z suszonej na słońcu cegły adobe. Ta właśnie niska platforma w trakcie badań prowadzonych od 1987 roku okazała się mauzoleum licznych dostojników (władców i kapłanów) kultury Moche. W związku z silnie rozpowszechnionym na tamtym terenie procederem rabowania starożytnych cmentarzysk do czasu odkrycia pierwszego grobowca archeologowie nie znali żadnego nie naruszonego grobu królewskiego z obszaru Andów.

Na przetyczce usznej (złoto, turkus, drewno) z grobu Władcy Sipán, widoczny jest władca w towarzystwie dwóch wojowników

Fot. Ambasada Peru

Grób Władcy Sipán (datowany na III wiek n.e.) był najokazalszym z odkrytych na stanowisku. Zawierał pierwszą drewnianą trumnę znaną z terenu Nowego Świata, setki ozdób z metali szlachetnych, półszlachetnych kamieni i muszli oraz innych ofiar grobowych (w tym ofiar z ludzi i zwierząt). Spoczywał w nim szkielet mężczyzny zmarłego w wieku 35-40 lat, a liczne towarzyszące mu insygnia władzy (m.in. berła i korony) świadczyły o wysokiej (prawdopodobnie półboskiej) pozycji, jaką zajmował za życia. Do najcenniejszych obiektów odkrytych podczas blisko 10-miesięcznych wykopalisk można zaliczyć: wspaniałe nakrycia głowy, trzy komplety przetyczek usznych ze złota i turkusu (orejeras), naszyjnik o złotych i srebrnych paciorkach w kształcie orzeszków ziemnych, ochraniacze biodrowe (po jednym ze złota i srebra) oraz grzechotki ze złoconej miedzi z przedstawieniem bóstwa. Poza tym w przyległych do głównej komory niszach odkryto ponad tysiąc glinianych naczyń służących Władcy i jego świcie jako pojemniki na pożywienie w czasie drogi w zaświaty.

Po tym nastąpiły dalsze rewelacyjne odkrycia, które z czasem zmusiły uczonych do zmiany opinii na temat struktury społecznej, organizacji politycznej i systemu religijnego dawnych mieszkańców wybrzeża. Do najważniejszych obiektów należą pochówek Kapłana oraz grobowiec Starego Władcy (datowany na I wiek n.e.) odsłonięty w 1989 roku. Grób ten zawierał szkielet mężczyzny w wieku około 45-55 lat, ciała dwóch towarzyszących mu młodych kobiet i lamę. Badacze przypuszczają, że pochowany dostojnik mógł w czasach wcześniejszych odgrywać podobną rolę, co Władca Sipán, i sprawować w dolinie władzę wojskową, cywilno-administracyjną i religijną. Najbardziej spektakularnym znaleziskiem pochodzącym z grobu Starego Władcy był duży, złoty naszyjnik złożony z ażurowych elementów przedstawiających pająka z ciałem w formie ludzkiej głowy.

Wykopaliska w Sipán od momentu ich rozpoczęcia w 1987 roku do dziś prowadzone są przez peruwiańskiego uczonego, Waltera Alvę, dyrektora działającego w Lambayeque Museo Brüning. Ekspozycję poświęconą jednemu z najważniejszych odkryć archeologicznych drugiej połowy XX wieku będzie można zwiedzać do końca grudnia br.

Andyjska Misja Archeologiczna Instytutu Archeologii UW