Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
GŁOWA DO GÓRY
Wiedza i Życie nr 9/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 9/1999

Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektach liczby bez oznaczeń literowych są numerami z katalogu NGC). Krzyżyk oznacza położenie Obiektu Miesiąca. Oznaczono ponadto znajdujące się na wieczornym niebie planety oraz kilka położeń Księżyca, który szybko przesuwa się na tle gwiazdozbiorów Zodiaku. Przystępując do obserwacji, trzeba obrócić mapkę w taki sposób, aby oznaczenie strony świata, ku której jesteśmy zwróceni, znalazło się na dole. Gwiazdy na dole mapki odpowiadają wówczas gwiazdom widocznym nad rzeczywistym horyzontem. W centrum mapki znajdują się gwiazdy świecące wprost nad naszymi głowami, czyli w zenicie. Zarówno Drogę Mleczną, jak i słabe gwiazdy widać jedynie przy dużej przejrzystości powietrza, z dala od świateł miejskich. Do zaobserwowania Urana, Neptuna, mgławic, gromad gwiazdowych i galaktyk potrzebna jest silna lornetka lub niewielki teleskop. Plutona można dojrzeć tylko przez teleskop o średnicy zwierciadła co najmniej 15 cm.

Na wschodniej stronie nieba lato już się skończyło. Spod horyzontu wynurza się morski potwór, który z rozkazu Posejdona miał pożreć Andromedę i który nosi dziś niewinną nazwę Wieloryba. Wprost nad tym jesienno-zimowym gwiazdozbiorem ujrzymy dwie Ryby, które przeprawiły Wenus i Erosa przez rwącą rzekę i uratowały ich w ten sposób przed rozwścieczonym olbrzymem Tyfonem. Nisko nad horyzontem na południowej stronie nieba warto odszukać trzecią, nie związaną z Zodiakiem rybę - Rybę Południową. Jej najjaśniejszą gwiazdę, Fomalhauta, otacza dysk pyłowy, w którym prawdopodobnie formuje się układ planetarny. Podobne dyski odkryto ostatnio wokół wielu jasnych gwiazd, m.in. wokół chylącej się już ku zachodowi Wegi.

Po zachodzie Słońca nisko nad południowo-wschodnim horyzontem widać Marsa (10.3m), który pozostaje na niebie przez dwie godziny (do 21:40). Przebywa teraz w trzynastym znaku zodiaku - Wężowniku. W połowie miesiąca na wieczornym niebie pojawia się Merkury (21.3m). Coraz wcześniej wschodzą Jowisz (22.7m) i Saturn (10.2m), które świecą w gwiazdozbiorze Barana. Krótko przed drugą spod horyzontu wynurza się Wenus (24.3m), widoczna teraz w gwiazdozbiorze Lwa. Jej blask rośnie nieustannie, osiągając maksimum (24.6m) 26 września. Trzy dni wcześniej, 23 września o 13:31, rozpoczyna się astronomiczna jesień.

Obfitujący w ciekawe wydarzenia wrzesień zaczyna się od spotkania Księżyca z Jowiszem i Saturnem. Obiekty te wynurzają się spod horyzontu późną nocą z 31 sierpnia na 1 września, tworząc równoramienny trójkąt obrócony w dół tym wierzchołkiem, w którym znajduje się Księżyc (mapka). Ujrzymy je wprost nad głową Wieloryba. Dwie doby później, o 23:34, będziemy mogli zaobserwować wysuwającego się zza Księżyca Aldebarana (mapka). Zakrycie rozpoczyna się o 22:49, w chwili gdy Aldebaran, zwany również Okiem Byka, jest jeszcze pod horyzontem.

3 września tuż po północy Uran zbliży się na zaledwie 7.59 do gwiazdy u Capricorni (mapka). 8 września o 5:00 cieniutki sierp Księżyca tuż przed nowiem ukaże się 6° nad Regulusem (mapka). 16 września nasz satelita spotka się o 19:00 z Marsem. Czerwoną planetę ujrzymy wówczas 6° pod Księżycem i 3° nad Antaresem (mapka). 21 września od 0:46 do 1:49 Księżyc będzie zakrywał Neptuna, zaś od 22:22 do 23:02 - Urana (mapka). 27 września o 20:00 Srebrny Glob spotka się po raz kolejny z Jowiszem, zaś dobę później - z Saturnem. W obu przypadkach minimalna odległość między Księżycem i planetą wyniesie 5° (mapka). W ostatnim dniu miesiąca o 5:00 Księżyc znajdzie się 0,5° nad Aldebaranem (mapka).

O podobnych zagadnieniach przeczytasz w artykułach:
(01/99) Hipernowe i magnetary
(10/98) Obiekt Miesiąca
(4/99) Obiekt Miesiąca